Z okopów do nieba. 5 mężczyzn, którzy na wojnie odnaleźli Chrystusa

Są tacy, których wojna złamała. I są tacy, których – paradoksalnie – skleiła na nowo. Tych drugich rozpoznasz po spojrzeniu. Nie ma w nim już złudzenia, że siła polega na zadawaniu ciosów. Patrzysz na nich i widzisz kogoś, kto przeszedł przez ogień, ale nie pachnie dymem. Pachnie czymś, co trudno nazwać.

Oto pięciu mężczyzn z różnych epok. Łączy ich jedno: moment, w którym coś w nich pękło – i przez tę szczelinę weszło światło.

Nie znamy jego prawdziwego imienia. „Longin” pochodzi od greckiego lonche – włócznia. Zapamiętano go przez pryzmat broni, którą się posłużył.

Był zawodowym żołnierzem. Śmierć widział setki razy. Tego dnia pod krzyżem był po prostu „człowiekiem od roboty”. Nikt nie pytał go o zdanie, nie analizował jego uczuć. Taki był kontrakt. Włócznia weszła w bok Skazańca. I wtedy – według tradycji – coś stało się z jego wzrokiem. Od lat widział słabo, a teraz, gdy krew i woda spłynęły mu po dłoniach, po raz pierwszy dostrzegł rzeczywistość wyraźnie.

Znamy jego słowa: „Naprawdę, ten człowiek był Synem Bożym”. Powiedział to żołnierz. Egzekutor. Człowiek, który przed chwilą zadał cios. Może najtrudniejsze nawrócenia są właśnie takie – gdy musisz spojrzeć w twarz temu, komu wyrządziłeś krzywdę, i zobaczyć w nim Kogoś, kto na ciebie czeka. 

Amiens. Zima. Osiemnastoletni Marcin, odziany w ciężki legionowy płaszcz, mijał bramę miasta. Zobaczył żebraka trzęsącego się z zimna. Marcin zatrzymał konia, wyciągnął miecz i... rozciął swój płaszcz na pół. Oddał połowę nieznajomemu. Ta połowa należała do niego; ta druga – do legionu. Towarzysze rżeli ze śmiechu – widok żołnierza w połowie okrycia musiał być absurdalny.

Tej nocy przyśnił mu się Jezus ubrany w połowę żołnierskiego płaszcza. Usłyszał: „Marcin, jeszcze katechumen, okrył mnie tym płaszczem”.

Dwa lata później, gdy cesarz Julian chciał go wysłać na kolejną bitwę, Marcin powiedział: „Nie. Jestem żołnierzem Chrystusa. Walczyć mi nie wolno”. Oskarżony o tchórzostwo, zaproponował, że wyjdzie naprzeciw wroga bez broni, jedynie z krzyżem. Do bitwy nie doszło – przeciwnik niespodziewanie wycofał się. Marcin nigdy nie dociekał, czy to przypadek, czy cud. Wiedział już, komu służy.

Był zbyt przystojny i zbyt ambitny, by ktokolwiek widział w nim świętego. Dbał o to skrupulatnie: luksusowe ubrania, nienaganna fryzura i dworskie romanse. Bóg miał tu naprawdę trudne zadanie.

Pamplona, rok 1521. Podczas oblężenia twierdzy kula armatnia trafia Ignacego w obie nogi. Jedna złamana, druga zmiażdżona. Lekarze składają kości raz, drugi, trzeci. Miesiące w łóżku, gorączka i ból, który odbiera zmysły. Z nudów prosi o romanse rycerskie, ale w całym domu są tylko żywoty świętych. Zaczyna czytać.

Odkrywa coś dziwnego: marzenia o dworskich podbojach dają mu chwilowy zapał, po którym zostaje pustka. Lektura o św. Franciszku przynosi spokój, który nie znika z biegiem czasu. To był moment krytyczny. Noga zrosła się krzywo, Ignacy kulał do końca życia, ale przestał gonić za blaskiem salonów. Wybrał brudne drogi pielgrzyma i założył zakon, który zmienił oblicze Kościoła. Mówił potem: „Bóg traktuje nas jak surową materię”. Wiedział, co mówi – sam przeszedł przez oczyszczający piec.

Sankt Radegund, austriacka wioska, rok 1943. Wszyscy mężczyźni poszli na front. Wszyscy poza jednym.

Franciszek był rolnikiem, ojcem trzech córek. Mężem Franzischi, która błagała go, by uleg: wystarczyło jedno zdanie, podpis pod przysięgą lojalności wobec III Rzeszy i służba w Wehrmachcie, by wrócił do domu. Nawet proboszcz i biskup przekonywali go, że „musi przetrwać”. Franciszek odmawiał. Cicho, bez manifestów. Po prostu: „Nie”.

Pisał do żony z więzienia: „Lepiej umrzeć, niż żyć z sumieniem przykrytym milczeniem”. Nie bał się śmierci bardziej niż zdrady prawdy. 9 sierpnia 1943 roku w Berlinie spadło ostrze gilotyny. Miał 36 lat. Przez dekady sąsiedzi uważali go za głupca. Dziś jest błogosławionym, a socjologowie mówią: „Ten człowiek zrobił to, co wszyscy powinniśmy byli zrobić”. Może ty też masz dziś swoją decyzję, której nikt nie rozumie? Może właśnie dlatego jest właściwa.

Miał czternaście lat, gdy w Meksyku trwała Cristiada – krwawa wojna rządu z katolikami. José chciał walczyć. Rodzice uznali, że jest za młody, więc uprosił dowódcę, by mógł chociaż nosić sztandar oddziału.

Schwytano go po bitwie. Cena za życie była niska: jedno słowo wyrzeczenia się wiary. José odmówił. To, co zrobili mu żołnierze, trudno czytać bez dreszczu. Obcięto mu skórę na stopach i kazano iść własną krwią na miejsce egzekucji. Na każdym kroku kaci pytali: „Zmienisz zdanie?”. Odpowiadał zawsze tak samo:

Zginął 10 lutego 1928 roku. Został kanonizowany w 2016 roku. Czternaście lat – tyle wystarczyło, by zrozumieć, że są rzeczy, których się nie zdradza. Nawet pod gilotyną, nawet pod włócznią, nawet w okopie.

Inspiracją do napisania artykułu był tekst z portalu eldebate.com.