6 wyjątkowych gestów papieża Leona XIV podczas podróży do Afryki

Jedenastu dni w Afryce papież Leon XIV wyczekiwał od dawna. „Już w maju zeszłego roku mówiłem, że pragnę, aby moja pierwsza podróż odbyła się właśnie do Afryki” – wyznał pierwszego dnia dziennikarzom na pokładzie samolotu lecącego do Algieru. 

Te kilkanaście dni odsłoniło nowe oblicze jego pontyfikatu. Przez ostatni rok widywaliśmy papieża głównie przyjmującego gości w bogatych wnętrzach Bazyliki św. Piotra czy w ogrodach Castel Gandolfo. Ta podróż pozwoliła nam odkryć papieża-misjonarza: wychodzącego do afrykańskich wiernych, swobodnie czującego się wśród tradycyjnych śpiewów i tańców, bliskiego ludziom dotkniętym biedą, prześladowaniami i korupcją. 

Podczas pierwszego dnia pobytu w Algierze, w poniedziałek 13 kwietnia, Leon XIV odwiedził Wielki Meczet. Była to dziesięciominutowa wizyta w towarzystwie rektora Mohameda Mamouna Al Qasimiego. Obaj mężczyźni, ubrani w biel, szli ramię w ramię między białymi kolumnami i zatrzymali się na chwilę refleksji przed mihrabem – niszą wskazującą kierunek Mekki. 

Tego samego dnia, tuż po wizycie w meczecie, Leon XIV oddał hołd 19 męczennikom algierskim, ofiarom wojny domowej, beatyfikowanym w Oranie w 2018 roku. Papież udał się z prywatną wizytą do ośrodka prowadzonego przez siostry augustianki misjonarki w dzielnicy Bab El Oued. To tam żyły i zostały zamordowane 23 października 1994 roku dwie hiszpańskie zakonnice z tego zgromadzenia. Po wspólnej modlitwie papież wspomniał wszystkie zamordowane siostry oraz współbraci beatyfikowanych razem z nimi – w tym mnichów z Tibhirine – nazywając ich „cenną obecnością na tej ziemi”.

Początek afrykańskiej pielgrzymki zbiegł się w czasie z atakami prezydenta USA pod adresem papieża, będącymi reakcją na jego apele o pokój na Bliskim Wschodzie. W niedzielę 12 kwietnia Donald Trump opublikował w mediach społecznościowych wpis z własnym wizerunkiem stylizowanym na Chrystusa Uzdrowiciela, deklarując, że „nie jest wielkim fanem” Leona XIV, którego uznał za „słabego” wobec przestępczości i „beznadziejnego w polityce zagranicznej”. Następnego dnia Leon XIV odpowiedział krótko, że nie ma zamiaru „wchodzić w debatę” z Trumpem. Choć wiceprezydent USA, JD Vance, wezwał Ojca Świętego, by ten „trzymał się kwestii moralnych”, a media interpretowały papieskie słowa o pokoju jako bezpośrednią ripostę, Leon XIV ubolewał nad takim uproszczeniem. „Moje słowa odebrano tak, jakbym wciąż szukał polemiki z prezydentem, co zupełnie mnie nie interesuje” – zapewnił.

W czwartek 16 kwietnia w Bamenda, w północnym Kamerunie – regionie targanym niepokojami separatystycznymi – papież wykonał gest niezwykle silny i, miejmy nadzieję, proroczy: wypuścił gołębicę pokoju. Chwilę wcześniej w katedrze św. Józefa powiedział: „Przybywam tutaj, aby głosić pokój, ale widzę, że to wy głosicie go światu i mnie”. W swoim przemówieniu zachęcał „niezliczone rzesze” spragnione spokoju do prowadzenia „cichej rewolucji”, która pokrzyżuje plany „nielicznym możnym” niszczącym świat. Dzień wcześniej w Jaunde papież zaskoczył wszystkich ostrością słów wymierzonych w tyranię, korupcję i tłumienie wolności.

Jako papież o wielkiej pobożności maryjnej, Leon XIV udał się w niedzielę 19 kwietnia do Muximy, położonej sto kilometrów od stolicy Angoli. Znajduje się tam najważniejsze sanktuarium w kraju, poświęcone „Mamã Muxima” – Matce Serca. Początki tego miejsca w XVII wieku wiążą się z mroczną historią kolonialną: w Muximie chrzczono afrykańskich niewolników przed ich deportacją za ocean. Papież modlił się przed figurą Matki Bożej o pokarm dla głodnych, opiekę dla chorych, edukację dla dzieci i godną starość dla seniorów, zapewniając: „Matka myśli o tych wszystkich sprawach. Maryja o nich pamięta”.

W środę 22 kwietnia w Bacie papież odwiedził więzienie – po raz pierwszy w trakcie swojego pontyfikatu. W obliczu raportów międzynarodowych krytykujących warunki panujące w tamtejszych zakładach karnych, Leon XIV wezwał do wymiaru sprawiedliwości szanującego godność człowieka. Zwracając się do osadzonych, zachęcał ich, by widzieli w tym czasie szansę na „refleksję, pojednanie i rozwój osobisty”, przypominając, że „nikt nie jest wykluczony z miłości Boga”. Zaapelował również do władz o poprawę warunków i umożliwienie więźniom nauki oraz godnej pracy, podkreślając, że sprawiedliwość powinna pomagać w odbudowie życia zarówno ofiarom, jak i sprawcom.

Tłumaczenie z francuskiej edycji Aletei.