Wydaje się nam, że jesteśmy bardzo plastyczni i szybko się przystosowujemy do nowych warunków. Badania biologiczne pokazują, że mamy rację. Wydaje nam się.
Mózg człowieka jest przystosowany do życia w zupełnie innych warunkach.
Lubisz nasze artykuły?
Układ starszy niż cywilizacja
Twój mózg ma układ, który nie wie, że mieszkasz w mieście. Jego jedynym zadaniem jest sprawdzać, czy ptaki nadal śpiewają. W tej chwili, w tym pokoju, ten układ jest włączony. Jest starszy niż cywilizacja.
Ssaki od zamierzchłych czasów używają ciągłości dźwiękowego tła jako systemu wykrywania zagrożenia. Konkretnie chodzi o to, że ptaki przestają śpiewać, gdy na ich terytorium wkracza większy drapieżnik.
Przez większość historii ssaków las pełen śpiewu oznaczał bezpieczeństwo, a nagłe ich uciszenie było ostrzeżeniem. Twój układ nerwowy nigdy nie „zaktualizował” tego oprogramowania. To atawizm, który ma jednak swoje zalety.
Sześć minut konkretnych dźwięków zmieni twój nastrój
Naukowcy z Max Planck Institute sprawdzili to w eksperymencie z 2022 roku. Już sześć minut słuchania śpiewu ptaków znacząco obniżało poziom lęku i napięcia. Sześć minut hałasu ulicznego działało odwrotnie — podnosiło wskaźniki depresyjności i niepokoju.
Efekt występował także u osób żyjących w gęstych środowiskach miejskich i niemających regularnego kontaktu z naturą. Mózg wciąż wykonywał ten sam test - jeśli słychać śpiew ptaków - możesz się odprężyć. Jest bezpiecznie.
Jak mózg „czyta” śpiew ptaków
Śpiew ptaków mieści się w zakresie od 1000 do 8000 Hz. Mózg odczytuje ciągłe wzorce w tym paśmie jako sygnał, że w otoczeniu nic groźnego się nie porusza.
Dane EEG pokazują, że śpiew ptaków o natężeniu 45–50 decybeli zwiększa aktywność fal alfa w mózgu o 14,1% względem ciszy. Fale alfa są sygnaturą spokojnej czujności.
Kiedy natężenie przekracza 60 decybeli, reakcja się odwraca — markery stresu rosną. Układ ufa sygnałowi tylko wtedy, gdy jego głośność odpowiada cichej rozmowie, czyli dokładnie temu poziomowi, z jakiego słychać śpiewające ptaki.
Co dzieje się w ciele, gdy tło jest bezpieczne
Gdy mózg odczytuje, że jest bezpiecznie, zachodzi kilka procesów. Ciało migdałowate odpowiedzialne za przeszukiwanie otoczenia pod kątem możliwych zagrożeń - wyhamowuje. Układ przywspółczulny (odpowiedzialny za stan relaksu) przejmuje ster od współczulnego (stan czujności). Rośnie zmienność rytmu serca, a poziom kortyzolu (hormonu stresu) spada.
Naukowcy z King’s College London prześledzili to w badaniu obejmującym ponad 1200 uczestników. Wykazali, że poprawa nastroju utrzymywała się jeszcze przez wiele godzin po ustaniu dźwięku. Osoby z rozpoznaną depresją reagowały podobnie jak osoby zdrowe.
Dlaczego park działa inaczej niż biuro
Większość tego, co nazywamy zmęczeniem psychicznym, to hiperuwaga działająca w tle. Śpiew ptaków komunikuje temu układowi, że może się wyłączyć, a mózg przekierowuje uwolnioną „moc obliczeniową” gdzie indziej.
Cichy park działa inaczej niż ciche biuro. To właśnie specyficznie śpiew ptaków uspokaja układ nerwowy. Park ma swoich wartowników. A zatem słuchaj ich jeśli pragniesz odstresowania.
Badania, na które się powołuję:
Hammoud, R., Gibbons, J., & Mechelli, A. (2022). Birdlife, biodiversity and mental health: A smartphone-based ecological momentary assessment study. Scientific Reports, 12, 17565. https://doi.org/10.1038/s41598-022-20207-6
Stöger, K., & Zollinger, S. A. (2022). Birdsongs alleviate anxiety and paranoia in healthy participants. Scientific Reports, 12, 17133. https://doi.org/10.1038/s41598-022-20841-0
