Pięć oznak świadczących o tym, że jesteś w dobrej kondycji psychicznej

Pisze Laura Marchais.

Złe samopoczucie, lęk czy depresja są często badane, lecz to, co charakteryzuje dobre zdrowie psychiczne, analizuje się znacznie rzadziej. A przecież umiejętność rozpoznawania oznak równowagi psychicznej jest równie ważna jak identyfikowanie cierpienia. Jak podkreśla kanadyjski psycholog Nicholas Balaisis, zdrowy umysł jest często definiowany wyłącznie przez brak zaburzeń psychicznych. W artykule opublikowanym 2 kwietnia w „Psychology Today" specjalista przedstawia pięć konkretnych oznak dobrego zdrowia psychicznego. Przy tworzeniu tej listy opiera się na pracach niemiecko-amerykańskiego socjologa i psychoanalityka Ericha Fromma, który już w latach 60. XX wieku określił kilka kryteriów zdrowia psychicznego.

Dobre zdrowie psychiczne nie oznacza życia w nieustannym szczęściu ani braku trudnych okresów. Opierając się na pracach Ericha Fromma, Nicholas Balaisis przypomina, że zdrowy stan psychiczny wyraża się przede wszystkim przez pewną wewnętrzną równowagę. Według Fromma „dobrostan zakłada pewien stopień energii lub witalności u jednostki, która nie jest ani obsesyjna, ani neurotyczna". Osoba zdrowa psychicznie może zatem przeżywać „okresy rozpaczy lub smutku", lecz mimo to „życie nie jest dla niej ciężarem ani brzemieniem". Osobę o zdrowym umyśle wyróżnia zdolność do „mierzenia się z wyzwaniami bez paraliżu czy przytłoczenia".

Kolejną oznaką dobrego zdrowia psychicznego jest „zdolność do przebywania sam na sam z sobą". W dobie wszechobecnych rozrywek brak potrzeby nieustannego uciekania od samotności poprzez mnożenie zajęć czy przewijanie telefonu świadczy o pewnej równowadze psychicznej. Według psychologa, gdy człowiek odrywa się od pewnych uzależniających zachowań, takich jak ekrany czy papierosy, może odczuwać głęboką nudę, poczucie izolacji lub rozdrażnienie, gdyż jego myśli i emocje „wypływają na powierzchnię". Natomiast „ktoś, kto praktykował bycie sam ze sobą, potrafi zazwyczaj opanować i surfować po różnorodności myśli pojawiających się w ciągu dnia" — wyjaśnia Balaisis. „Mogą być one czasem mroczne lub samokrytyczne, ale mogą też napełniać nas ciekawością i poczuciem własnej wartości" — dodaje.

Dobre zdrowie psychiczne to zdolność do przyjmowania całej gamy emocji. Dobrostan „obejmuje zdolność do odczuwania przyjemności i radości, gdy coś jest radosne, ale też smutku i gniewu, gdy jesteśmy zagrożeni lub zranieni" — wyjaśnia Balaisis. Według niego niektórzy ludzie rozwijają natomiast pewną formę emocjonalnego „odrętwienia", często związanego z traumami i stosowanego jako mechanizm ochrony przed bólem. Jednak odczuwanie bólu, straty czy żalu jest oznaką dobrego zdrowia psychicznego, gdyż oznacza, że człowiek wciąż pozwala, by wydarzenia go dotykały.

Zdrowie psychiczne odzwierciedla się także w zdolności do pozostawania otwartym na innych i na otaczający świat. „Gdy nie czujemy się dobrze psychicznie, tracimy często wszelkie zainteresowanie osobami, aktywnościami i rzeczami, które dawniej sprawiały nam przyjemność" — wyjaśnia Balaisis. Według specjalisty dobre zdrowie psychiczne polega właśnie na umiejętności wyjścia poza nadmierne skupienie na własnym cierpieniu i dalszym zwracaniu się ku innym, bez obawy przed utratą siebie.

Według Ericha Fromma osoba zdrowa psychicznie jest również zdolna do postrzegania świata takim, jakim jest naprawdę, i adekwatnego reagowania na niego. Wymaga to pewnej „dojrzałości emocjonalnej" oraz zdolności do odróżnienia własnych doświadczeń, ran czy wspomnień od bieżącej rzeczywistości. Balaisis uważa, że ta przenikliwość polega na porzuceniu idealistycznego spojrzenia na świat, wyniesionego z dzieciństwa, i zaakceptowaniu, że może on zawierać zarówno życzliwość, jak i okrucieństwo, zarówno radości, jak i próby. Dobre zdrowie psychiczne zakłada również brak automatycznych reakcji odruchowych czy według wyuczonych mechanizmów przetrwania, „lecz odpowiadanie na sytuacje zgodnie z tym, czego rzeczywiście wymaga chwila obecna" — podsumowuje psycholog.