Bohaterska misja sześciu zakonnic w obliczu epidemii eboli

Te zakonne pielęgniarki i misjonarki zmarły w 1995 roku po tym, jak zaraziły się wirusem, do końca czuwając przy łóżkach chorych. W 2021 roku papież Franciszek ogłosił je czcigodnymi służebnicami Bożymi, a obecnie trwa ich proces kanonizacyjny.

Ebola to jedno z najgroźniejszych i najbardziej przerażających zagrożeń epidemicznych na kontynencie afrykańskim. Dyrektor generalny WHO ostrzegł we wtorek, 19 maja, przed „skalą i tempem” epidemii eboli, która uderzyła w Demokratyczną Republikę Konga. Do tej pory doprowadziła ona do 131 zgonów, a liczba podejrzanych przypadków wynosi 513. W ciągu ostatnich 50 lat ta choroba, wywołująca niezwykle zaraźliwą i wyjątkowo śmiertelną gorączkę krwotoczną, pochłonęła na kontynencie afrykańskim ponad 15 000 istnień.

Biorąc pod uwagę powagę sytuacji, WHO wydała w niedzielę, 17 maja, międzynarodowy alert zdrowotny, a we wtorek zwołała nadzwyczajne posiedzenie komitetu ekspertów, aby ocenić rozwój epidemii w tym rozległym, liczącym ponad 100 milionów mieszkańców i nękanym konfliktami kraju Afryki Środkowej. Z kolei Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom Unii Afrykańskiej (Africa CDC) ogłosiło stan zagrożenia zdrowia publicznego na całym kontynencie.

Przy każdym nowym wybuchu epidemii powraca pamięć o personelu medycznym, który ryzykował – a czasem oddawał – życie, by towarzyszyć chorym. Wśród nich szczególne miejsce zajmują Instytut Sióstr Ubogich (Siostry Palazzolanki). W 1995 roku sześć włoskich zakonnic posługujących na misji w Kongu zmarło po zarażeniu się wirusem u wezgłowia swoich pacjentów. Obecnie trwa ich proces kanonizacyjny.

Zgromadzenie Sióstr Ubogich, znane również jako Instytut Palazzolo, zostało założone w 1869 roku w Bergamo przez błogosławionego Ludwika Marię Palazzolo. Oficjalnie uznany przez Stolicę Apostolską w 1912 roku instytut zrzesza zakonnice, które składają śluby czystości, ubóstwa i posłuszeństwa. Poświęcają one swoje życie służbie dzieciom najbardziej potrzebującym i sierotom. Większość z nich to doświadczone pielęgniarki, pracujące w rejonach świata dotkniętych największym ubóstwem.

Misyjna historia Sióstr Ubogich rozpoczęła się po II wojnie światowej, kiedy zgromadzenie postanowiło rozszerzyć swoją działalność poza granice Włoch. Pierwsza misja zaprowadziła je do Chin, jednak inicjatywę tę przerwała rewolucja komunistyczna. Wtedy siostry skierowały swoje oczy ku Afryce i w 1951 roku osiedliły się w Kongu Belgijskim (które później stało się Zairem, a dziś jest Demokratyczną Republiką Konga).

W Kikwit siostrom udało się zbudować szpital, który przez lata stale się rozwijał. W 1995 roku placówka składała się z budynku głównego oraz jedenastu pawilonów, mieszczących łącznie 450 łóżek. Przyjmowano tu pacjentów z najróżniejszymi schorzeniami. Tłumy były tak wielkie, że na jednym łóżku często leżało kilku chorych – czasem we dwóch, a nawet we trzech. W przededniu epidemii w Kikwit posługiwało 58 włoskich sióstr, z których 14 było tam obecnych od wielu lat. Pracowały ramię w ramię z ponad 400-osobowym personelem miejscowym i ośmioma lekarzami.

Dziś pallazolanki kontynuują swoją misję w wielu krajach, m.in. w Peru, Szwajcarii, Brazylii, Włoszech, Republice Konga, Wybrzeżu Kości Słoniowej, Malawi i Kenii. Dom macierzysty niezmiennie znajduje się w Bergamo we Włoszech. Zgromadzenie liczy niemal 1000 sióstr żyjących w 103 wspólnotach na całym świecie.

Siostry Ubogich z Instytutu Palazzolo (których nie należy mylić z Małymi Siostrami Ubogich – zgromadzeniem założonym w 1839 roku przez św. Joannę Jugan do opieki nad ubogimi starcami) zapisały się w historii swoim niezwykłym oddaniem chorym podczas epidemii eboli w Kongo. Wiele z nich straciło życie, zaraziwszy się wirusem podczas udzielania pomocy. W hołdzie dla tego poruszającego świadectwa wiary i miłosierdzia, papież Franciszek ogłosił sześć z nich czcigodnymi służebnicami Bożymi (dekretami z 20 lutego i 21 marta 2021 roku), oficjalnie uznając heroiczność ich cnót.

Siostra Floralba Rondi pełniła funkcję przełożonej pielęgniarek na bloku operacyjnym w głównym szpitalu w Kikwit. W Kongo posługiwała od 1952 roku, poświęcając tam ponad czterdzieści trzy lata swojego życia zakonnego i misyjnego. Urodziła się 10 grudnia 1924 roku w Pedrengo we Włoszech, a śluby wieczyste złożyła na kilka lat przed wyjazdem do Afryki. Po spędzeniu sześciu lat w Kinszasie, gdzie opiekowała się chorymi na trąd, w 1994 roku wróciła do Kikwit. Kiedy zaraziła się wirusem ebola, początkowo myślała, że to dur brzuszny. Planowała nawet powrót do Mosango, by dalej pomagać trędowatym, ale choroba zdecydowała inaczej. Zmarła 28 kwietnia 1995 roku w wieku 71 lat

Alessandra Ghilardi urodziła się 21 kwietnia 1931 roku w Bergamo. 8 setpnia 1952 roku, w święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, przywdziała habit zakonny i przyjęła imię siostra Clarangela. Wysyłana do Konga Belgijskiego w 1959 roku, wykształciła się na położną i posługiwała w Kikwit, Mosango oraz na misjach w Tumikia. Zairowi poświęciła ostatnich trzydzieści lat swojego życia. 29 kwietnia 1995 roku ciężko zachorowała. Lekarze początkowo podejrzewali gorączkę krwotoczną. Odeszła 6 maja 1995 roku. Dwa dni później badania laboratoryjne potwierdziły, że przyczyną śmierci był wirus ebola.

Dinarosa Belleri (imię świeckie Teresina) wstąpiła do zgromadzenia w wieku 21 lat. Jej pierwsza misja zaprowadziła ją do szpitala morskiego w Cagliari. Później trafiła do szpitala w Mosango, gdzie pracowała przez siedemnaście lat. W 1983 roku została skierowana do Kikwit, gdzie z oddaniem opiekowała się chorymi na trąd, gruźlicę oraz wieloma innymi chorymi i rannymi. Gdy region nawiedziła epidemia eboli, siostra Dinarosa zdecydowała się pozostać na stanowisku – wierna misji służby i miłości, którą przekazał siostrom błogosławiony Ludwik Maria Palazzolo. Pracowała niestrudzenie, aż do całkowitego wycieńczenia organizmu. Zmarła z powodu wirusa ebola 14 maja 1995 roku.

Céleste Ossoli od dzieciństwa czuła głębokie powołanie do życia zakonnego. Mimo początkowego, gwałtownego sprzeciwu ojca, który w końcu ustąpił, wstąpiła do Sióstr Ubogich 5 października 1953 roku i przybrała imię siostra Annalvira. Po złożeniu ślubów została wysłana do Konga Belgijskiego 1 listopada 1961 roku. Sama zachorowała na gruźlicę płuc, ale mężnie stawiła czoła chorobie, a później odbyła szkolenie położnicze w Rzymie przed powrotem do Afryki. W Kongo przyjmowała na świat nawet 30-40 dzieci dziennie, co przyniosło jej czuły przydomek „kobiety życia”. Później została przełożoną prowincjalną na Afrykę – funkcja ta wymagała od niej przemierzania ogromnych odległości w celu wizytowania poszczególnych wspólnot misyjnych. Gdy w 1995 roku wybuchła epidemia eboli, pokonała jeepem ponad 500 kilometrów, aby dołączyć do swojej bliskiej współsiostry Floralby Rondi, która była w stanie krytycznym. Kilka tygodni później, 23 maja 1995 roku, sama uległa wirusowi ebola.

Maria Rosa Zorza urodziła się 9 października 1943 roku w Palosco we Włoszech. Jako najmłodsza z siedmiorga dzieci straciła matkę w wieku zaledwie dwóch lat i była wychowywana przez babcię ze strony matki. Bardzo wcześnie usłyszała Boże wezwanie. Wstąpiła do zgromadzenia 1 września 1966 roku, przyjmując imię siostra Vitarosa. Skierowana do Mediolanu, uzyskała dyplom pielęgniarki ze specjalizacją geriatryczną. Jej największym pragnieniem pozostawało jednak poświęcenie się ubogim dzieciom w Afryce. Po kilku latach oczekiwania marzenie to się spełniło – 20 października 1982 roku została wysłana do Kikwit do pracy w szpitalu miejskim. Gdy wybuchła epidemia, siostra Vitarosa nadal opiekowała się chorymi z niezwykłym spokojem i wiarą. Tym, którzy pytali, czy się boi, odpowiadała po prostu: „Czego mam się bać?”, po czym śpiewała w języku używanym w Kinszasie: „Jeśli Jezus Chrystus wzywa cię do Kościoła, przyjmij to i służ Mu z całego serca”. Zmarła na ebolę 28 maja 1995 roku.

Anna Sorti urodziła się 15 czerwca 1947 roku w Bergamo we Włoszech. Była najmłodszą z trzynaściorga dzieci, z których przeżyło tylko siedmioro. Straciła oboje rodziców w odstępie zaledwie roku (w 1956 i 1957 r.). Głęboko dotknięta tymi doświadczeniami, na pewien czas oddaliła się od wiary, by potem na nowo odkryć swoje powołanie dzięki wsparciu Sióstr Ubogich. W wieku 19 lat wstąpiła do zgromadzenia i otrzymała imię siostra Danielangela. Po ślubach wieczystych w 1974 roku ukończyła studia pielęgniarskie w Mediolanie. Przeczucie, że jej życie będzie krótkie, towarzyszyło jej od dawna. W marcu 1995 roku napisała: „Czas ucieka każdemu i musimy się przygotować, bo nie znamy dnia ani godziny, kiedy Pan wezwie nas z powrotem do Siebie. Żyjcie w radości, bo miłość rodzi miłość”. Będąc na misji w Tumikia, sama zgłosiła się na ochotnika do wyjazdu do Mosango, by ratować pacjentów chorych na ebolę. Zaraziła się już pierwszej nocy. Przewieziono ją do Kikwit, gdzie zmarła 11 maja 1995 roku, miesiąc przed swoimi czterdziestymi ósmymi urodzinami.

Tłumaczenie z portugalskojęzycznej edycji Aletei.