Najnowszy doroczny sondaż instytutu Gallup „Values and Beliefs" (Wartości i Przekonania), przeprowadzony w dniach 1–17 maja 2026 roku na grupie 1001 dorosłych Amerykanów, przynosi wyniki, które mogą zaskakiwać po dwóch dekadach stałego wzrostu liberalnych postaw społecznych.
Po latach systematycznego rozszerzania granic moralnej akceptowalności różnych zachowań, w 2026 roku aż pięć z dwudziestu badanych kwestii odnotowało wyraźny spadek poparcia – w skali od sześciu do dziewięciu punktów procentowych.
Co spadło najbardziej?
Największy spadek dotyczy posiadania dzieci poza małżeństwem. Choć wciąż większość Amerykanów (58%) uznaje to za moralnie akceptowalne, to jeszcze rok wcześniej odsetek ten był o dziewięć punktów wyższy. Obecnie 35% respondentów ocenia takie zachowanie jako moralnie niewłaściwe. Widać tu wyraźny podział partyjny: akceptację wyraża 76% Demokratów, 56% niezależnych i tylko 44% Republikanów.
Drugą kwestią z największym spadkiem jest antykoncepcja. Mimo że pozostaje ona zachowaniem o najwyższym poziomie społecznej akceptacji ze wszystkich badanych tematów (83%), to wynik ten oznacza spadek o siedem punktów względem 2025 roku i jest najniższym odsetkiem odnotowanym od momentu, gdy to pytanie wprowadzono do sondażu w 2012 roku. Za niemoralną antykoncepcję uznaje 11% Amerykanów. Również tu pojawia się różnica partyjna, choć mniej wyraźna: akceptację wyraża 92% Demokratów, 81% niezależnych i 79% Republikanów.
Pozostałe trzy obszary ze znaczącym spadkiem to: hazard – akceptacja spadła do 57% (z 63% rok wcześniej), co stanowi rekordowo niski wynik w historii pomiaru. Sprzeciw deklaruje 35% badanych. Seks między nastolatkami – akceptacja spadła z 41% do 35%, przy 57% deklarujących dezaprobatę. To kontynuacja długoterminowo niskiego poziomu wsparcia dla tego zachowania.
Zmiana zmiany zmiany – zmiana zmienia zmianę
Gallup od 2001 roku zadaje Amerykanom pytanie, czy dane zachowanie jest „moralnie akceptowalne" czy „moralnie niewłaściwe", niezależnie od tego, czy powinno być legalne. Przez ćwierć wieku trend był jednoznaczny: społeczeństwo amerykańskie stawało się coraz bardziej permisywne wobec większości badanych zachowań. Tegoroczny sondaż wskazuje jednak, że ten trend uległ zatrzymaniu, a w kilku obszarach – odwróceniu.
Co pozostaje stabilne
Nie wszystkie tematy odnotowały znaczące zmiany. Wśród zachowań, które wciąż cieszą się akceptacją większości Amerykanów, znalazły się: rozwód (74%), seks między osobami niebędącymi w związku małżeńskim (65%), związki osób homoseksualnych (62%) oraz kara śmierci (52%).
Kwestia aborcji pozostała podzielona – 49% uznaje ją za moralnie akceptowalną, a 41% za niewłaściwą, co oznacza spadek z 54% w 2025 roku. Podobny spadek, z 53% do 49%, odnotowano w przypadku eutanazji wspomaganej przez lekarza, choć tu różnica partyjna pozostaje ogromna: 68% Demokratów wobec 39% Republikanów.
Wsparcie dla małżeństw osób tej samej płci, choć wciąż przeważające (65%), znajduje się poniżej szczytu z lat 2021–2022, kiedy wynosiło 71%. Spadek ten jest napędzany głównie przez Republikanów – ich poparcie wynosi obecnie 35%, wobec 56% w 2022 roku.
Rekordowo niski poziom akceptacji odnotowano też dla zmiany płci – tylko 38% Amerykanów uznaje to za moralnie akceptowalne, co stanowi spadek z 46% w 2021 roku. Co istotne, spadek ten dotyczy również elektoratu Demokratów, gdzie akceptacja zmniejszyła się z 71% do 60%.
Najmniej akceptowane zachowania to wciąż romanse pozamałżeńskie (7%) i poligamia (19%).
Głosy komentatorów
Sondaż wywołał komentarze ze strony organizacji zajmujących się etyką katolicką. Joseph Meaney, starszy etyk z National Catholic Bioethics Center, zwrócił uwagę agencji EWTN News, że etyki nie można mierzyć sondażami, ponieważ to, co słuszne, nie musi być popularne – jednak takie badania pomagają zrozumieć, jak skutecznie postępowanie etyczne jest nauczane i odbierane przez społeczeństwo. Z kolei ks. Tadeusz Pacholczyk, również z National Catholic Bioethics Center, podkreślił znaczenie publicznej dyskusji nad kwestiami moralnymi dla formowania świadomości społecznej.
Z drugiej strony, komentatorzy o profilu konserwatywnym (np. PJ Media) interpretują wyniki jako sygnał, że Amerykanie „odpychają się" od progresywnych norm moralnych, podczas gdy Gallup w swoim podsumowaniu zachowuje bardziej ostrożny ton, mówiąc o „zatrzymaniu lub odwróceniu" wieloletniego trendu wzrostu permisywności, przy czym poziomy akceptacji w większości kategorii pozostają wyższe niż 25 lat temu.
Metodologia
Sondaż przeprowadzono metodą wywiadów telefonicznych (ReconMR) w dniach 1–17 maja 2026 roku na losowej próbie 1001 dorosłych mieszkańców wszystkich 50 stanów USA i Dystryktu Kolumbii. Margines błędu wynosi ±4 punkty procentowe przy poziomie ufności 95%. Każda próba obejmuje minimalną kwotę 80% respondentów korzystających z telefonów komórkowych i 20% korzystających z telefonów stacjonarnych.
