Związek Leona XIV z Leonem XIII wykracza poza naukę społeczną Kościoła

Jednak więź łącząca Leona XIV z jego odległym poprzednikiem wykracza daleko poza Rerum Novarum. Nowy papież, były przełożony generalny Zakonu św. Augustyna (OSA), dobrze zna kluczową rolę, jaką Leon XIII odegrał w odrodzeniu jego rodziny zakonnej. Pod koniec XIX wieku zakon znajdował się bowiem na skraju wymarcia. We Francji został zdelegalizowany po rewolucji, a we Włoszech podczas Risorgimenta, które zakończyło się w 1870 roku zajęciem Rzymu.

W Paryżu dawne klasztory przetrwały jedynie w nazwach ulic i placów – takich jak Rue des Grands-Augustins czy Place des Petits-Pères – albo zostały przekształcone do innych celów, jak choćby budynki Narodowej Szkoły Sztuk Pięknych. Podobnie było w nowej stolicy Włoch, gdzie Biblioteka Angelica, jeden z największych skarbów kultury augustiańskiej, została przejęta przez państwo.

Widząc ten upadek, Leon XIII postanowił działać osobiście. Sprowadził ze Stanów Zjednoczonych o. Anthony’ego Pacifico Neno i powierzył mu kierowanie zakonem oraz jego reformę. Polecił także wznieść nową kurię generalną, która do dziś znajduje się kilka kroków od Watykanu i znacząco zwiększyła międzynarodowe możliwości działania zakonu.

Leon XIII zaangażował się również w odnowę najważniejszych sanktuariów powierzonych augustianom. Dotyczyło to między innymi sanktuarium w jego rodzinnej miejscowości Carpineto Romano, gdzie z własnych środków sfinansował budowę nowego klasztoru. Obecnie mieści się tam nowicjat zakonu.

Sfinansował także renowację bazyliki San Pietro in Ciel d’Oro w Pawii, gdzie znajduje się grób św. Augustyna. To właśnie tę bazylikę odwiedził papież Leon XIV w sobotę 20 czerwca.

Co ciekawe, jego poprzednik wspierał również sanktuarium Matki Bożej Dobrej Rady w Genazzano. W książce De Roberto a León („Od Roberta do Leona”) Armando Jesús Lovera Vásquez, bliski przyjaciel papieża z czasów jego posługi w Peru, opisuje, że Robert Prevost szczególnym nabożeństwem do Matki Bożej Dobrej Rady zaczął darzyć już w pierwszych latach życia zakonnego.

„Jej patronat obejmował jego prowincję zakonną. Jej wizerunek zawsze mu towarzyszył” – pisze Lovera.

Jakby na potwierdzenie tych słów, Leon XIV wybrał właśnie sanktuarium w Genazzano jako cel swojej pierwszej podróży poza Rzym 10 maja 2025 roku. W rzeczywistości odwiedził je już wcześniej, w 2001 roku, po wyborze na przełożonego generalnego augustianów.

W Kaplicy Paulińskiej znajduje się także obraz Matki Bożej Dobrej Rady, który odegrał ważną rolę podczas ceremonii inaugurujących konklawe w 2025 roku. Pod obrazem widnieje imię Leona XIII, który polecił umieścić go w tym miejscu.

Działalność Leona XIII na rzecz tej rodziny zakonnej nie ograniczała się jednak do tego. Kanonizował on dwie wybitne postacie zakonu: św. Klarę z Montefalco w 1881 roku oraz św. Ritę z Cascii w roku 1900. Ponadto wyniósł do godności kardynalskiej kilku augustianów.

Wśród nich był kardynał Sebastiano Martinelli, który – podobnie jak Leon XIV – pełnił wcześniej funkcję przełożonego generalnego zakonu, zanim został delegatem apostolskim w Stanach Zjednoczonych w latach 1896–1902. Utworzenie tej delegatury, zaledwie trzy lata po mianowaniu pierwszego delegata, oznaczało ogromny postęp w relacjach dyplomatycznych między Stolicą Apostolską a Waszyngtonem. Formalne stosunki dyplomatyczne zostały jednak nawiązane dopiero w 1984 roku.

Leon XIII żywo interesował się ojczyzną swojego następcy. Jego pontyfikat naznaczył między innymi kryzys związany z tzw. amerykanizmem – nurtem teologicznym, któremu papież zdecydowanie się przeciwstawiał. Opublikował także encyklikę poświęconą Kościołowi w Stanach Zjednoczonych, Longinqua Oceani. Chwalił w niej gorliwość amerykańskich katolików oraz szacunek dla wolności Kościoła gwarantowanej przez konstytucję USA.

Leon XIII wyniósł również do godności kardynalskiej inną wybitną postać – Johna Henry’ego Newmana, anglikańskiego konwertytę na katolicyzm, który wcześniej był w Rzymie traktowany z dużą nieufnością.

„Mój kardynał” – miał zwykł mawiać włoski papież, podkreślając swój podziw dla człowieka, który stał się jednym z najważniejszych inspiratorów jego pontyfikatu.

1 listopada ubiegłego roku Leon XIV ogłosił św. Johna Henry’ego Newmana doktorem Kościoła, potwierdzając tym samym osobiste przekonania swojego poprzednika. Uczynił go również współpatronem misji edukacyjnej Kościoła.

W książce De Roberto a León Armando Jesús Lovera Vásquez wskazuje jeszcze jeden element łączący obu papieży: Leon XIII wspierał augustianów w ich działalności misyjnej.

To właśnie on na początku XX wieku powierzył augustianom ewangelizację północnego Peru, tworząc prefekturę apostolską św. Leona w Amazonii.

Leon XIII bywa nazywany „papieżem różańca”, ponieważ z wyjątkową gorliwością propagował tę formę pobożności ludowej i poświęcił jej aż jedenaście encyklik. Ważnym sojusznikiem był dla niego we Włoszech św. Bartolo Longo, założyciel sanktuarium Matki Bożej Różańcowej w Pompejach, którego papież wspierał i otaczał opieką.

Leon XIV został wybrany 8 maja – w dniu błagania do Matki Bożej Pompejańskiej, jednego z najważniejszych świąt ludowej pobożności ustanowionych przez św. Bartola Longa. Był to zbieg okoliczności, na który nowy papież zwrócił uwagę już podczas swojego pierwszego publicznego wystąpienia.

I właśnie śladami Leona XIII postanowił udać się do Pompejów 8 maja, aby uczcić pierwszą rocznicę swojego pontyfikatu.