Liturgiczny zwyczaj całowania ołtarza jest jednym z najstarszych i sięga IV wieku.
Przed rozpoczęciem każdej Mszy kapłan (i diakon) podchodzą do ołtarza i całują go. Dla niektórych praktyka ta może wydawać się dość dziwna, ponieważ ołtarze są przedmiotami materialnymi, wykonanymi z kamienia lub drewna, i wydawałoby się, że nie zasługują na żadną szczególną cześć.
Mogłoby się to wręcz wydawać jakimś rodzajem przesądu.
Jakie jest znaczenie tego starożytnego zwyczaju?
Całowanie świętych i sakralnych przedmiotów było częścią różnych religii świata od tysięcy lat. Praktyka ta wywodzi się z kultur, w których pocałunek postrzegano jako oznakę szacunku lub stosowano jako powitanie, co naturalnie przenoszono także na przedmioty reprezentujące bóstwo.
Poza kultem pogańskim, w niektórych kulturach rozwinęła się także tradycja całowania stołu podczas szczególnych okazji.
Kiedy chrześcijanie kształtowali liturgię, zaadaptowali zwyczaje ze swojej własnej kultury i nadali im nowe znaczenie. Całowanie ołtarza było jednym z nich i szybko zostało włączone do czynności kapłana podczas Mszy.
Lubisz nasze artykuły?
Konsekrowany dla Boga
Ołtarz zyskuje swoje znaczenie w związku ze Świętą Ofiarą Mszy, która jest na nim sprawowana. Został on wydzielony w tym właśnie celu, a biskup konsekruje go, gdy jest instalowany w nowym kościele.
Ceremonia konsekracji w pewien sposób przypomina chrzest nowego chrześcijanina – biskup namaszcza ołtarz świętymi olejami i po zakończeniu modlitw okrywa go białą szatą.
Całowanie ołtarza można więc postrzegać jako uhonorowanie szczególnej roli, jaką pełni on w liturgii, oraz konsekracji, jakiej udzielił mu biskup.
Symbolicznie mówi się często, że ołtarz przedstawia Jezusa Chrystusa, „kamień węgielny” Kościoła (por. Ef 2, 20). W historii liturgii kapłan niekiedy całował ołtarz przed pobłogosławieniem ludu, co symbolizowało, że błogosławieństwo pochodzi od Boga, a nie od kapłana.
Ponadto z czasem do ołtarzy zaczęto wkładać relikwie świętych, więc gdy kapłan całował ołtarz, całował jednocześnie relikwie.
Tak więc, choć prawdą jest, że ołtarze są przedmiotami materialnymi, zostały one wydzielone w konkretnym celu, a całowanie ołtarza wyraża uznanie jego uprzywilejowanej roli i związku z boską ofiarą Jezusa Chrystusa.
