Katolicka archidiecezja Monachium i Fryzyngi stała się areną poważnego sporu między częścią duchowieństwa a jej zwierzchnikiem, kard. Reinhardem Marxem. Konflikt dotyczy praktycznego wdrożenia niemieckich wytycznych zezwalających na błogosławienie par żyjących bez ślubu kościelnego, w tym par jednopłciowych — sprawy, która od miesięcy dzieli Kościół w Niemczech i budzi zaniepokojenie w Watykanie.
Grupa 26 duchownych archidiecezji zwróciła się do kard. Marxa z pytaniem, czy w swojej posłudze duszpasterskiej powinni kierować się lokalnymi wytycznymi, czy raczej ogólnym nauczaniem moralnym Kościoła powszechnego. Jak podał niemiecki dziennik katolicki „Die Tagespost", który opisał sprawę 23 lipca, list został wysłany do kardynała 12 maja i miał być prośbą o dialog w sprawie narastającego napięcia między lokalnymi dyrektywami a nauczaniem Stolicy Apostolskiej.
W odpowiedzi metropolita Monachium zaproponował roczny okres pilotażowego wdrażania wytycznych w archidiecezji, zastrzegając jednocześnie, że dokument nie ma charakteru wiążącej normy kanonicznej. Zapowiedział też, że po zakończeniu okresu próbnego chce prowadzić dalszy dialog z duchowieństwem na temat funkcjonowania przepisów.
Czego dotyczą wytyczne
Sporny dokument, zatytułowany „Segen gibt der Liebe Kraft" („Błogosławieństwo umacnia miłość"), powstał w wyniku procesu zainicjowanego przez niemiecką drogę synodalną — w marcu 2023 roku piąte zgromadzenie synodalne przyjęło tekst dotyczący błogosławieństwa par kochających się większością 92 proc. głosów. Ostateczną wersję wytycznych opublikowała wiosną 2025 roku Wspólna Konferencja, złożona z Konferencji Episkopatu Niemiec i świeckiego Centralnego Komitetu Katolików Niemieckich.
Dokument jednoznacznie akceptuje udzielanie błogosławieństwa parom niesakramentalnym, w tym homoseksualnym oraz osobom rozwiedzionym, żyjącym w nowych związkach cywilnych. Zaleca, by w ceremonii uczestniczyło możliwie wiele osób, a samemu błogosławieństwu towarzyszyły śpiewy i czytania — mimo zastrzeżenia, że nie powinno ono przypominać sakramentu małżeństwa. Przewidziano też mechanizm odsyłania: duchowny, który nie czuje się w sumieniu gotów do udzielenia błogosławieństwa, ma skierować parę do innej upoważnionej osoby, na przykład diecezjalnego koordynatora ds. duszpasterstwa osób LGBTQ+.
Jak wynikało z relacji medialnych na wiosnę tego roku, kard. Marx zdecydował, by wytyczne stały się „podstawą działania duszpasterskiego" w jego archidiecezji, a od czerwca miały ruszyć szkolenia dla pracowników duszpasterstwa dotyczące organizowania takich ceremonii. Sam kardynał podkreślał przy tym, że żadna para nie powinna zostać odprawiona z niczym, a błogosławieństwo związku niesakramentalnego — nawet jeśli jest to już zawarte małżeństwo cywilne — nie powinno spychać danej pary na margines wspólnoty parafialnej.
Napięcie z Watykanem
Sygnatariusze listu do kard. Marxa argumentują, że niemiecki dokument wykracza poza to, na co pozwala watykańska deklaracja Dykasterii Nauki Wiary „Fiducia supplicans" z grudnia 2023 roku, która pod rządami papieża Franciszka otworzyła drogę do błogosławienia par w sytuacjach nieregularnych, ale w formie spontanicznej, pozaliturgicznej — bez oprawy przypominającej rytuał małżeński. Duchowni krytykują zwłaszcza zalecenie, by ksiądz odmawiający błogosławieństwa kierował zainteresowanych do innego kapłana.
Księża powołują się również na stanowisko papieża Leona XIV, który miał jasno zaznaczyć, że Stolica Apostolska nie akceptuje formalnych, zrytualizowanych błogosławieństw par jednopłciowych ani związków nieregularnych wykraczających poza ramy „Fiducia supplicans", ostrzegając zarazem przed pogłębianiem podziałów w Kościele.
Sprawa ma dłuższą historię napięć na linii Niemcy–Rzym. Już w listopadzie 2024 roku Dykasteria Nauki Wiary miała skierować do niemieckich biskupów pismo zawierające zastrzeżenia wobec projektu wytycznych, a prefekt dykasterii kard. Víctor Manuel Fernández miał podkreślać, że jakakolwiek forma rytualizacji błogosławieństwa osób homoseksualnych jest niedopuszczalna. Echem tego sporu były też późniejsze wypowiedzi watykańskiego sekretarza stanu kard. Pietra Parolina.
Podzielony episkopat
Reakcja niemieckich diecezji na wytyczne „Segen gibt der Liebe Kraft" od początku była rozbieżna. Część z nich — między innymi Limburg, Osnabrück i Akwizgran — zdecydowała się wprowadzić dokument w życie, podczas gdy archidiecezja Kolonii oraz diecezje Augsburg, Eichstätt, Pasawa i Ratyzbona odmówiły jego przyjęcia, uznając go za sprzeczny z postanowieniami „Fiducia supplicans". Decyzja kard. Marxa, jako pierwszego niemieckiego kardynała otwarcie wdrażającego wytyczne w swojej archidiecezji, nadała sporowi dodatkowy ciężar symboliczny.
Autorzy listu zapowiadają, że jeśli odpowiedzi metropolity nie rozwieją ich wątpliwości, zwrócą się bezpośrednio do Stolicy Apostolskiej o rozstrzygnięcie sprawy. Spór pokazuje, jak głęboko podzielony pozostaje Kościół w Niemczech w kwestii praktycznego stosowania watykańskiej deklaracji o błogosławieństwach — i jak duże znaczenie ma w tym sporze napięcie między autonomią lokalnych episkopatów a jednością nauczania Kościoła powszechnego.
