Św. Rafał Kalinowski: nowicjat w tym klasztorze był dla niego cięższy niż Syberia!

Myśl o wstąpieniu do stanu duchownego pojawiła się w nim już w czasie, kiedy został aresztowany za udział w powstaniu styczniowym. Początkowo planował wstąpić do kapucynów, ale pod wpływem s. Marii Ksawery od Jezusa (siostry Władysława Czartoryskiego – ciotki swojego wychowanka) oraz Izabeli Działyńskiej zdecydował się ostatecznie na zakon karmelitów bosych. W 1876 roku Kalinowski zwrócił się listownie do austriackiego prowincjała karmelitów z prośbą o podanie warunków przyjęcia do nowicjatu. Wieczorem 15 lipca 1877 roku drzwi celi nowicjatu w klasztorze karmelitów bosych w Grazu  zamknęły się za ówczesnym Józefem Kalinowskim (który wstępując do klasztoru w Graz przybrał imię Rafał). Oficjalne 26 listopada tegoż roku (1877) rozpoczął nowicjat i miały miejsce wówczas obłóczyny.

W klasztorze w Graz, który dany mi było odwiedzić w ramach wakacyjnego poszukiwania wyciszenia, wciąż dba się o kult św. Rafała Kalinowskiego. W refektarzu klasztornym znajduje się wspomniany krzyż z korpusem przybitego do niego Jezusa – korpus ten jest oryginalnym z czasów Rafała Kalinowskiego, który modlił się na przyklasztornym wzgórzu do niego w chwilach trudów duchowych. Mieszkający obecnie w grazowskim klasztorze ojcowie pokazują przybyszom goszczącym w ich klasztorze o nim i opowiadają o czasie nowicjatu świętego karmelity bosego. Wspominają, że zadania, jakie czekały na nowicjusza Rafała Kalinowskiego po rozpoczęciu formacji, sprawiały dla jego duszy trud – i były to wyzwania trudniejsze do pokonania niż te zmagania, których doświadczał na Syberii, co sam niejednokrotnie podkreślał, używając takiego właśnie porównania.

Jaki zatem był czas zesłania na Syberię dla Józefa Kalinowskiego?. Żyjący tam zesłańcy z carskiej Rosji byli bliscy śmierci wskutek surowego klimatu i trudów codziennego życia; wegetowali w warunkach nieporównanie cięższych niż te, do których przywykli, jednak nie zostali wygnani na śmierć. Praca Józefa Kalinowskiego i jego towarzyszy, na przykład w kopalni soli, była stosunkowo lekka. Nie walka z głodem, chorobą czy poczuciem opuszczenia stanowiła największe wyzwanie, lecz raczej trud przetrwania jako człowieka – wykorzystania każdej okazji, by – choćby w duchu skrajnej skromności – zapewnić sobie to, co niezbędne. Świadomość, że nie tylko musi, ale i może nieść pomoc innym, skłaniała go do wsparcia nieszczęśliwych współbraci doli – uważał bowiem, że jego prawdziwym zadaniem jest ochrona ich nieśmiertelnych dusz przed złem; była to jego służba dla Kościoła. Jednocześnie jednak do przetrwania konieczne było przyjęcie własnego losu, a dokonanie tego aktu, było dla Kalinowskiego możliwe jedynie poprzez doskonalenie własnego wnętrza. Jak sam podkreślał: 

Wszystko to, co temu towarzyszyło wspomnianym momentom z życia Józefa, było dla niego „pierwszym nowicjatem”: jego formacją podprowadzającą ku rozpoczętemu dopiero za jakiś czas życiu zakonnemu. Kiedy bowiem w stanach wyczerpania nie mógł już z powodów zdrowotnych zmagać się z przeciwnościami o własnych siłach, to coraz częściej musiał polegać na trosce innych. Dzięki temu zaś mogła rozwijać się jego wielkoduszność – pragnienie pomagania innym i dzieleniu się wszystkim, co posiadał. Podobnie i w zmaganiach duchowych w czasie nowicjatu: konieczne było zdanie się na Boga

O ileż więcej jeszcze łask otrzymywał on od Pana, gdy 15 lipca 1877 roku, w święto Matki Bożej z Góry Karmel, w klasztorze w Graz uroczyście zaintonowano pierwsze nieszpory słowami: „Dana jej została chwała Libanu, piękno Karmelu i Szaronu.” i jako nowicjusz stał się mnichem austro-węgierskiej prowincji zakonu, do której należał przez całe życie zakonne – przez trzydzieści z siedemdziesięciu dwóch lat, jakie były mu pisane. Gdy 15 listopada 1907 roku umierał w swoim klasztorze w Wadowicach, zakon karmelitów bosych rozkwitał już w Polsce, która pod rządami habsburskiego dwugłowego orła cieszyła się ochroną „pax austriaca”.

Obecnie ojcowie mieszkający w klasztorze Graz (a co ciekawe, nie ma wśród nich Austriaków, lecz są: Słoweńcy, Chorwaci i jeden Włoch) zapraszają w swoje progi, by zaczerpnąć z ciszy karmelu i poznać grazowski czas życia św. Rafała Kalinowskiego, którego wspomnieniem owe mury oddychają bardzo mocno.