Ogrody Watykańskie – oaza duchowości maryjnej

Dzieło, wykonane w pracowni mozaikarskiej w Castel Gandolfo, pobłogosławił sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej kard. Pietro Parolin. W uroczystości uczestniczyli między innymi polscy biskupi. Odsłonięcie mozaiki, inaugurujące przygotowania do obchodów 150. rocznicy objawień w Gietrzwałdzie, ukazano jako znak głębokiej duchowej więzi łączącej Watykan i Polskę – szczególnie mocnej od czasu pontyfikatu św. Jana Pawła II.

Kult Matki Bożej Gietrzwałdzkiej wiąże się z objawieniami, które trwały od 27 czerwca do 16 września 1877 r. w tej położonej na północnym wschodzie Polski wsi, znajdującej się wówczas pod panowaniem niemieckim. Maryja ukazywała się dwóm dziewczynkom: Justynie Szafryńskiej i Barbarze Samulowskiej. Wzywała do modlitwy różańcowej, nawrócenia, pokuty, trzeźwości oraz wierności wierze.

Objawienia nabrały także szczególnego znaczenia narodowego. Maryja przemawiała bowiem po polsku w czasie, gdy władze pruskie ograniczały posługiwanie się tym językiem. Papież Leon XIV został zaproszony do Polski na jubileuszowe uroczystości w 2027 r.

Nowa mozaika, związana z polską pobożnością ludową, dołączyła do licznych przedstawień Matki Bożej pochodzących z najważniejszych sanktuariów świata katolickiego. Dzięki nim ogrody przypominają prawdziwy duchowy labirynt, w którym spotykają się figury, repliki grot, mozaiki i pomniki upamiętniające najważniejsze objawienia maryjne oraz narodowe tradycje religijne.

Najstarszym i najbardziej znanym z tych miejsc jest replika groty z Lourdes. Podarował ją papieżowi Leonowi XIII bp François-Xavier Schoepfer, ówczesny biskup Tarbes i Lourdes. Została uroczyście otwarta w 1902 r.

Watykańska grota jest wiernym odtworzeniem groty Massabielskiej. Odtwarza jej skaliste kształty, niszę, w której ukazała się Maryja, oraz atmosferę pirenejskiego sanktuarium.

Nad grotą wznosi się figura Matki Bożej z Lourdes. Nieco niżej umieszczono natomiast figurę modlącej się św. Bernadety Soubirous. W 1958 r., z okazji stulecia objawień, Watykan otrzymał prawdziwy marmurowy ołtarz, który wcześniej służył w grocie w Lourdes. Umieszczenie go w watykańskiej replice jeszcze mocniej podkreśliło symboliczną więź między obydwoma sanktuariami.

Szczególnie przywiązany do tego miejsca był Benedykt XVI. Chętnie przychodził tutaj zarówno jako urzędujący papież, jak i po ustąpieniu z urzędu. Zachowały się między innymi sympatyczne fotografie przedstawiające go podczas zabawy z kotami.

Innym ważnym wizerunkiem jest figura Matki Bożej Fatimskiej. Przypomina o objawieniach z 1917 r., których świadkami było troje portugalskich pastuszków. Jej obecność w Ogrodach Watykańskich wiąże się jednak przede wszystkim z historią św. Jana Pawła II.

Papież został ciężko ranny w zamachu 13 maja 1981 r., dokładnie w rocznicę pierwszego objawienia w Fatimie. Ocalenie życia przypisywał wstawiennictwu Maryi. Po pielgrzymce do portugalskiego sanktuarium, którą odbył w następnym roku, przyczynił się do rozwoju w Watykanie szczególnego nabożeństwa do Matki Bożej Fatimskiej. Znajdująca się w ogrodach figura przypomina zarówno o fatimskim wezwaniu do nawrócenia, jak i o głębokiej maryjnej pobożności polskiego papieża.

Kontynent amerykański reprezentuje przede wszystkim pomnik poświęcony Matce Bożej z Guadalupe. W czasie pontyfikatu papieża Franciszka zaczęły pojawiać się tam również kolejne wizerunki, tworzące swoisty latynoamerykański szlak maryjny.

Przy wsparciu ambasad poszczególnych państw stopniowo instalowano mozaiki przedstawiające Matkę Bożą z Aparecidy z Brazylii, Matkę Bożą z Luján z Argentyny, Matkę Bożą z Chiquinquirá z Kolumbii, Matkę Bożą z Coromoto z Wenezueli, Matkę Bożą z El Quinche z Ekwadoru, Matkę Bożą z Copacabany z Boliwii, Matkę Bożą z Caacupé z Paragwaju, Matkę Bożą z Suyapy z Hondurasu oraz Matkę Bożą Miłosierdzia z El Cobre z Kuby. Towarzyszą im wizerunki związane z innymi ważnymi narodowymi tradycjami maryjnymi.

Znaczące miejsce zajmują również włoskie formy pobożności. W ogrodach znajdują się figury Matki Bożej della Guardia, Matki Bożej Najświętszego Serca oraz Matki Bożej Miłosierdzia.

Jest tam również wizerunek Matki Bożej Miłości – Madonna del Divino Amore. Jej rzymskie sanktuarium pozostaje jednym z najważniejszych celów pielgrzymek w diecezji rzymskiej. Szczególną czcią otaczali je kolejni papieże, między innymi Pius XII, Jan Paweł II i Franciszek.

Inne wizerunki Maryi rozmieszczono w ogrodach bardziej dyskretnie. Jest ich tak wiele, że dostępne źródła nie pozwalają sporządzić całkowicie wyczerpującego wykazu.

Niektóre znalazły miejsce w niewielkich oratoriach, inne zdobią fontanny albo kameralne przestrzenie przeznaczone do modlitwy i skupienia. Często są darami diecezji, konferencji episkopatów lub wspólnot zakonnych, przekazywanymi z okazji jubileuszy, rocznic pontyfikatów czy oficjalnych wizyt.

Zdumiewa różnorodność tych przedstawień. Maryja ukazywana jest jako Niepokalana, Królowa Nieba, Matka Kościoła, Matka Boża Bolesna albo szczególna opiekunka danego narodu.

Każda figura i każda mozaika przywołuje miejscową historię, cud, uznane objawienie albo narodową tradycję. Razem tworzą niezwykle bogatą opowieść o miejscu Maryi w duchowości katolickiej.

Nie opuszczając alejek Ogrodów Watykańskich, odwiedzający mogą symbolicznie przemierzyć drogę od Pirenejów do Portugalii, od Meksyku do Polski i od Ligurii do Argentyny. Ogrody jawią się dzięki temu jako ogromne sanktuarium maryjne pod gołym niebem, w którym różnorodność katolickich narodów wyraża się poprzez czczone przez nie wizerunki Matki Bożej.