Zmarł ks. Stanisław Małkowski – kapelan „Solidarności” i przyjaciel ks. Popiełuszki

Święcenia kapłańskie otrzymał 22 grudnia 1974 roku z rąk biskupa pomocniczego warszawskiego Zbigniewa Kraszewskiego. W latach 1974–1975 był wikariuszem w parafii św. Jozafata w Warszawie, a w kolejnym roku – rezydentem w parafii Bożego Ciała na Kamionku. Później krótko posługiwał w Skierniewicach, Ząbkach, Prudniku i Poznaniu.

W połowie lat 70. wstąpił na rok do nowicjatu dominikanów, jednak ostatecznie powrócił do posługi księdza diecezjalnego. W latach 1979–1991 był również duszpasterzem dzieci z niepełnosprawnościami w Ruchu Wiara i Światło.

Ks. Małkowskiego i ks. Jerzego Popiełuszkę połączyła znajomość z czasów seminarium. Obaj zaprzyjaźnili się, a później współpracowali w duszpasterstwie i działalności opozycyjnej. Od 1982 roku ks. Małkowski wraz z ks. Popiełuszką odprawiał Msze Święte za Ojczyznę w kościele św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu.

Jeszcze przed święceniami angażował się w działalność opozycyjną. W latach 70. wspierał m.in. z Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela oraz Komitet Obrony Robotników. W grudniu 1975 roku znalazł się wśród sygnatariuszy Listu 59, protestującego przeciwko planowanym zmianom w Konstytucji PRL. W sierpniu 1980 roku wziął udział w strajku w Stoczni Gdańskiej.

Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku został zatrzymany przez Służbę Bezpieczeństwa, jednak tego samego dnia go zwolniono i uniknął internowania. Ze względu na swoją działalność wielokrotnie był zatrzymywany, przesłuchiwany i poddawany rewizjom.

Na początku lat 80. jego nazwisko znalazło się na sporządzonej dla płk. Adama Pietruszki liście niewygodnych księży. Ks. Małkowski figurował na niej pod numerem pierwszym, przed ks. Jerzym Popiełuszką. Według późniejszych ustaleń i relacji lista obejmowała duchownych, których zamierzano skrytobójczo zgładzić. Pietruszka był zastępcą dyrektora Departamentu IV MSW i należał do osób odpowiedzialnych za działania aparatu bezpieczeństwa wymierzone w Kościół. W 1984 roku został skazany za udział w zabójstwie ks. Popiełuszki.

Ks. Małkowski współorganizował uroczystości patriotyczne i religijne, m.in. pod krzyżem w Parku im. Romualda Traugutta oraz przy pomniku na Olszynce Grochowskiej. Od 1983 roku pełnił posługę duszpasterza na Komunalnym Cmentarzu Północnym w Warszawie. W okresie PRL angażował się również w działalność na rzecz obrony życia poczętego.

Po 1989 roku skierowano go do pracy duszpasterskiej. W latach 1989–1990 był wikariuszem w parafii Matki Bożej Królowej Świata na Ochocie, a w latach 1990–1992 rezydentem w parafii Miłosierdzia Bożego i św. Faustyny na Muranowie.

Od 1992 roku pozostawał bez stałego przydziału parafialnego. Pełnił funkcję celebransa pogrzebów na Cmentarzu Komunalnym Północnym, a także wspierał duszpastersko kilka parafii archidiecezji warszawskiej i diecezji warszawsko-praskiej. Angażował się również jako wolontariusz w duszpasterstwo więzienne. Do 2002 roku był rezydentem w parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy na Saskiej Kępie.

Już w 1979 roku, wspólnie z o. Jackiem Salijem i ks. Stanisławem Ługowskim, założył Ruch Obrony Dzieci Poczętych „Gaudium Vitae”. Po transformacji ustrojowej kontynuował działalność na rzecz ochrony życia poczętego.

Po katastrofie smoleńskiej w 2010 roku ks. Małkowski brał udział w zgromadzeniach przed Pałacem Prezydenckim w Warszawie i przewodniczył odprawianym tam wieczornym modlitwom. 3 sierpnia 2010 roku poświęcił tzw. krzyż smoleński, ustawiony wcześniej przez harcerzy przy pomniku księcia Józefa Poniatowskiego. Wokół krzyża wybuchł wówczas wielomiesięczny spór, który stał się jednym z najbardziej widocznych konfliktów społecznych po katastrofie smoleńskiej.

13 września 2010 roku Kuria Metropolitalna Warszawska udzieliła ks. Małkowskiemu ostrzeżenia i zagroziła suspensą w związku z jego działalnością wokół krzyża. Duchowny pozostał jednak aktywny podczas kolejnych zgromadzeń i był inicjatorem modlitw w czasie cyklicznych marszów smoleńskich.

Jego postać przypominano również w kulturze. W 2010 roku pojawił się jako bohater drugoplanowy w spektaklu Teatru Telewizji „Wierność”, w którym rolę księdza zagrał Witold Dębicki. W 2016 roku był jednym z bohaterów filmu dokumentalnego „Ksiądz” w reżyserii Marii Dłużewskiej, poświęconego męczeńskiej śmierci ks. Jerzego Popiełuszki.

Za swoją działalność ks. Małkowski był wielokrotnie honorowany przez władze państwowe. Prezydent Lech Kaczyński odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za zasługi dla niepodległości i działalność na rzecz przemian demokratycznych w Polsce.

W 2007 roku jego nazwisko umieszczono na tablicy upamiętniającej kapelanów „Solidarności” w kościele św. Katarzyny na warszawskim Służewie. W styczniu 2011 roku został uhonorowany Nagrodą im. Grzegorza I Wielkiego.

W 2018 roku, z okazji 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości, otrzymał ustanowiony przez Urząd do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych medal „Pro Bono Poloniae”.

11 listopada 2021 roku prezydent Andrzej Duda uhonorował ks. Małkowskiego Orderem Orła Białego – najwyższym polskim odznaczeniem państwowym – w uznaniu zasług w pracy duszpasterskiej oraz bohaterskiej postawy jako kapelana „Solidarności”.

Od lipca 2022 roku, jako emeryt, ks. Małkowski zamieszkał w domu rodzinnym na terenie diecezji warszawsko-praskiej. Pozostawał związany z działalnością duszpasterską i środowiskami, z którymi współpracował przez dziesięciolecia.

Wiadomość o śmierci ks. Małkowskiego odbiła się szerokim echem. Publicysta Piotr Semka pożegnał duchownego na platformie X, nazywając go „kolejnym z pocztu Kapłanów Niezłomnych”.