„I z duchem twoim” zamiast „I z tobą”. Dlaczego?

Pozdrowienie z początku Mszy Świętej zostało zaczerpnięte bezpośrednio z Biblii – z Listów św. Pawła (np. Ga 1, 2) oraz Apokalipsy (Ap 1, 4-6) – i na trwałe weszło do liturgii Kościoła. Odniesienie biblijne ma również zwrot „I z duchem twoim”. Święty Paweł tak żegna się z Tymoteuszem: „Pan z duchem twoim! Łaska z wami!” (2 Tm 4, 22).

Czy nie prościej byłoby jednak powiedzieć po prostu: „z tobą”? Okazuje się, że właśnie to znaczą te słowa!

Języki semickie są niezwykle obrazowe. Zamiast powiedzieć: „boję się”, rodak św. Pawła ująłby to słowami: „zadrżały moje lędźwie”. Zamiast: „czuję gniew” – „poruszyły się moje nerki”. Podobnie Bóg ogłasza przez proroków: „Chcę uświęcić wielkie imię moje [...] i poznają ludy, że Ja jestem Pan” (Ez 36, 22-23). Chodzi w tym o uświęcenie samego siebie, ponieważ w tradycji semickiej imię oznacza po prostu istotę danej osoby.

Analogicznie wygląda kwestia ducha. Oznacza on to, co w człowieku najgłębsze, lecz nie stanowi odrębnego bytu. Semici zamiennie ze słowem „człowiek” używają określeń: „ciało”, „dusza” lub „ciało i duch”. Zatem sformułowanie „i z duchem twoim” znaczy dosłownie: „i z tobą”.

Słowo Boże ma jednak kilka warstw. Poza znaczeniem bezpośrednim i dosłownym niesie też głębszy sens duchowy. Podobnie jest z frazą „i z duchem twoim”.

Po pierwsze, podkreśla ona, że jako chrześcijanie uczestniczymy w duchowej naturze Jezusa. Po drugie, wskazuje, że prezbiter działa w szczególnej mocy Ducha Świętego, którego dary otrzymał w sakramencie święceń. Po trzecie wreszcie, przypomina, że całe zgromadzenie liturgiczne ożywia jeden Duch i że połączył je wspólny cel. Doskonale skomentował to papież Franciszek podczas audiencji generalnej 20 grudnia 2017 roku: