Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
poniedziałek 26/07/2021 |
Św. Anny i św. Joachima
home iconStyl życia
line break icon

Jak żyć z bliskim cierpiącym na chorobę psychiczną i towarzyszyć mu w codzienności?

DEPRESSION

Shutterstock

Edifa - 26.03.21

Choroba psychiczna nie przypomina niczego innego: pacjent i jego rodzina stoją w obliczu rzeczywistości, która w dużej części pozostaje nieznana...

Choroba psychiczna to doświadczenie wielu osób na świecie. Ich rodziny często izolują się, zamykają się ze swoim brzemieniem. Ich życie bardzo często spowite jest dojmującą ciszą. Jean Canneva, były przewodniczący Narodowego Związku Przyjaciół i Rodzin Osób Chorych Psychicznie (UNAFAM), udziela porad rodzinom, które nie wiedzą, jak żyć z ukochaną osobą dotkniętą chorobą psychiczną.

Czym jest choroba psychiczna?

Redakcja: Co to jest choroba psychiczna?

Jean Canneva: Termin ten nie odnosi się do drobnych lub chwilowych trudności, ale do poważnych schorzeń. Wywołują one upośledzenie psychiczne, które należy odróżnić od niepełnosprawności intelektualnej, bardziej widocznej, ale ustabilizowanej. Tymczasem choroba psychiczna postępuje i nie jest konsekwencją niepełnosprawności intelektualnej. Z drugiej strony – to niepełnosprawność intelektualna może być jednym z czynników ryzyka wystąpienia choroby lub zaburzeń psychicznych.

Te ciężkie i marginalizujące ludzi choroby często pojawiają się w okresie dojrzewania. Ich główny objaw? Problemy w relacji z samym sobą i z innymi. Początkowo odróżnienie choroby od zwykłych młodzieńczych zaburzeń jest trudne. Choroba jest wykrywana przez swój trwały charakter i narastające objawy. Człowiek staje się coraz mniej samodzielny, pojawiają się obsesyjne i niekontrolowane myśli i zachowania, tworząc uzależnienia, które mogą stać się prawie nie do pokonania. Te nadmierne i niekończące się objawy uniemożliwiają choremu człowiekowi bycie sobą.

Jakie choroby psychiczne wyróżniamy?

Należy rozróżnić nerwice i psychozy. W przypadku tych pierwszych (np. depresji reaktywnej), rozwiązania są łatwiejsze do znalezienia. W zasadzie, im młodsza osoba, tym bardziej jest neurotyczna. Zaburzenia psychiczne są nieskończenie mniej dotkliwe u nastolatka, ma on o wiele większe szanse na wyzdrowienie niż osoba dorosła.

Psychoza natomiast obejmuje m.in.schizofrenię i chorobę afektywną dwubiegunową, które objawiają się w bardzo różnym stopniu. Słowo to obejmuje zatem bardzo różne rzeczywistości, którym przez większość czasu towarzyszy wielka kruchość i dramatyczna izolacja. 

Sygnały świadczące o chorobie psychicznej

Co może być znakiem ostrzegawczym dla otoczenia?

Istnieją dwa główne znaki, które należy właściwie odczytać: pewien rodzaj pobudzenia, majaczenie, z powtarzającymi się cyklami (to łatwiej zauważyć) lub niepokój (to bardziej ukryty znak) objawiający się np. w lęku przed tłumem, upływającym czasem, umieraniem… Są to, rzecz jasna, dwie „klasyczne” oznaki wrażliwości, ale choroba psychiczna „radykalizuje” je i uniemożliwia płynne przechodzenie z jednego stanu w drugi.

Ta sztywność w adaptacji prowadzi do braku harmonii z otoczeniem, a przez to do cierpienia. Każdy z nas może doświadczyć egzystencjalnego niepokoju, ale zwykle jest on kompensowany przez twórcze działania, które pomagają żyć. Dla chorych psychicznie ta abość jest niczym otwarta przepaść. Choć ich intelekt nie jest zaburzony, chorzy nie mo z niego skorzystać we właściwy sposób.

Przyczyna tych zaburzeń nie leży wsłabości charakteru, ale jest spowodowana czynnikami biologicznymi, psychologicznymi i społecznymi. To trudne do wyjaśnienia. Choroba psychiczna nie przypomina niczego innego: pacjent, jego rodzina i osoby mu towarzyszące stoją w obliczu rzeczywistości, która w dużej części pozostaje nieznana i wciąż wielu napawa lękiem i wstydem.

Choroba psychiczna: Czy to czyjaś wina?

Rodzicom trudno się nie obwiniać. Zadają sobie pytanie: „Co pominęliśmy w procesie wychowania, że doszliśmy do tego punktu?”. Co pan im odpowiada?

Ryzyko wystąpienia chorób jest takie samo we wszystkich krajach, we wszystkich środowiskach społecznych i zawodowych. To niczyja wina! Uporczywe trwanie w tych przekonaniach (naturalnych na początku) osłabia, a wręczuniemożliwia pójście naprzód, komplikuje i zatruwa relacje. Rodzice nie spowodowali tej choroby. W przeciwieństwie do powszechnych uprzedzeń, dziedziczność nie jest główną specyfiką chorób psychicznych. Innym stereotypem – obalonym przez psychiatrów, ale wciąż silnie obecnym – jest ten, dotyczący „wykorzystujących i nadmiernie obecnych” matek. Za przyczynę choroby uważamy więc to, co w istocie może być właściwą reakcją spowodowaną cierpieniem dziecka.

Dlatego moja podpowiedź dla rodziców brzmi: doinformujcie się, aby uniknąć wszelkich wyrzutów sumienia. Choroby te są nieznane. Nie pozostawajcie w izolacji, poproście inne rodziny o radę. Sami dla siebie jesteśmy bardzo złym sędzią.

Wsparcie w chorobie psychicznej

Od jakiego momentu szukać wsparcia? I jak przekonać pacjenta i jego rodzinę, że to konieczne?

Początkowa reakcja (zarówno chorego, jak i rodziny) polega na obwinianiu się i izolowaniu. Nazwanie trudności jest więc pierwszym krokiem, który należy postawić. Choroby psychiczne to często naprzemiennie okresy remisji, które budzą nowe nadzieje,oraz nawroty. To bardzo wyczerpujące dla wszystkich. Intensywność cierpienia psychicznego jest straszna. Człowiek ma wrażenie, że traci swoją wartość, zaczyna odcinać się od środowiska. Nie znajduje przyczyny ani sensu swojej choroby. I to jest podstawowy argument, aby przekonać i zachęcić chorego do konsultacji. Wówczas pomoc ze strony innych osób, w tymspecjalistów, jest konieczna.

Warto szukać też wspierających środowisk. Grupa osób z podobnymi doświadczeniami daje możliwość dzielenia się swoimi problemami. To może okazać się wielkim wsparciem dla rodziny. Nie możemy długo „ukrywać” się, mówiąc: „Jutro będzie lepiej… ”, bo nawet jeśli nasz bliski ukończył politechnikę, to bez pomocy i opieki innychjego trudności będą się nasilać.

Czy należy konsultować się z kilkoma lekarzami? Czy pomoc psychologa wystarczy?

Choroby psychiczne mają naturę medyczną. Dobrze jest zapewnić opiekę psychologiczną, ale to nie wystarczy. Potrzebne są zarówno leki, jak i terapia. Trzeba mieć na uwadze, żechoroba psychiczna wpływa na aspekt relacyjny. Pacjenci mają np. trudności z przyznaniem, że są rozczarowani partnerem, więc szukają „drogocennej perły” – kogoś, kto ich zrozumie. Jeśli więc są związani z jakimś praktykującym lekarzem, niech próbują konsekwentnie podążać za nim. Dla zapewnienia ciągłości opieki należy unikać medycznego skakania z kwiatka na kwiatek (!).

Diagnoza i momenty kryzysu

Czy pacjent powinien poznać postawioną diagnozę?

Kiedy dana osoba jest młoda, diagnoza jest bardzo trudna do postawienia. Dlatego wielu lekarzy odmawia nazwania zaburzenia, które niekoniecznie stanie się patologią. Drugim powodem ostrożności jest mnogość form tych chorób. Wreszcie, ich wyobrażenie jest bardzo złe: wystarczy przywołać „stereotypy” szpitala psychiatrycznego z dawnych czasów… Niektórzy pacjenci będą w stanie znieść diagnozę, inni nie.

Co zrobić w przypadku kryzysu? Jak można zapobiec niechęci pacjenta względem swoich bliskich np. w przypadku przymusowej hospitalizacji?

W przypadku kryzysu należy wezwać służby ratownicze, nie można poradzić z nim sobie samodzielnie. Jednak reakcja na kryzys musi być przygotowana, w miarę możliwości, wcześniej. Przydałaby się znajomość specjalnych numerów alarmowych, z której chory mógłby skorzystać w razie pilnej potrzeby pomocy.

Osoba cierpiąca nosi w sobie ukryte wezwanie pomocy, które wymaga zewnętrznej reakcji. Jeśli jest ona przeprowadzona umiejętnie i w duchu partnerstwa, napięcie może ponownie osłabnąć. Widziałem hospitalizacje, podczas których pacjent był szczęśliwy, że wreszcie znalazł się pod opieką. Więc często osoby wymagające pobytu w szpitalu po początkowym sprzeciwie odczuwają ulgę, widząc, że chce się im pomóc wydostać z kryzysu.

Jak rozmawiać z osobą chorą psychicznie?

W jaki sposób możemy poprawić komunikację z ukochaną osobą, która cierpi i coraz częściej się izoluje?

Aktywne słuchanie dużo daje. Na ile to możliwe, wymiana myśli musi być jasna, precyzyjna, zakorzeniona w rzeczywistości i zaufaniu. Niech każda relacja będzie prawdziwa. Osoba, która cierpi, rozpoznaje szczerość lub udawanie, tym bardziej, że jest niezwykle wrażliwa. Na przykład wyraz twarzy nie powinien zaprzeczać pozytywnemu przekazowi. Należy unikać krytyki, interpretowania faktów, sarkazmu, gróźb… Owszem, niezadowolenie powinno zostać wyrażone, ale bez obwiniania i nadmiernego włączania emocji. Musimy również nauczyć się radzić sobie z nieprzewidywalnym, przewlekłym charakterem choroby. Mogą w tym pomóc relacje z innymi doświadczonymi w ten sposób rodzinami. Okazywanie sobie wzajemnego wsparcia może mieć naprawdę dobroczynny wpływ.

Izabela Larroque

Tags:
choroba psychiczna
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów
„Nic tak nie gniewa Boga”. Od takich drobiazg...
2
Przemysław Radzyński
Pobudka o piątej i zawsze zimny prysznic. Jak wyglądał dzień św. ...
3
KOSZMARY NOCNE
Sebastian Duda
„Diabelska godzina”. Czas kuszenia, który szatan upodobał sobie n...
4
EUCHARIST
Philip Kosloski
Jak się modlić, gdy podczas mszy ksiądz wznosi hostię i kielich?
5
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś 22 lipca
6
CHIARA LUBICH
Adam Poleski
Moment, w którym Chrystus cierpiał najbardziej. Chiara Lubich: Je...
7
ST JOSEPH,THE WORKER CARPENTER, JESUS,CHILDHOOD OF CHRIST
Philip Kosloski
Ta starożytna modlitwa do św. Józefa podobno nigdy nie zawodzi
Zobacz więcej