Aleteia.pl - pozytywna strona Internetu w Twojej skrzynce e-mail

Nie możesz nas wesprzeć finansowo?

Możesz to zrobić na 5 innych sposobów:

  1. Módl się za nasz zespół i powodzenie naszej misji
  2. Opowiedz o Aletei w swojej parafii
  3. Udostępniaj nasze treści rodzinie i przyjaciołom
  4. Wyłącz AdBlocka, kiedy do nas zaglądasz
  5. Zapisz się do naszego newslettera i czytaj go codziennie

Dziękujemy!
Zespół Aletei

 

1/9

Kościół w Dura Europos, Syria, II w.

Odkryty w latach 20. XX wieku przez zespół archeologów z Uniwersytetu Yale'a kościół w Dura Europos we współczesnej Syrii jest uważany za najstarszy znany obecnie kościół chrześcijański. Zespół naukowców był w stanie uratować znajdujące się w świątyni, a pochodzące z II i III wieku dzieła sztuki, w tym wizerunek kobiety pochylającej się nad studnią. Przez długi czas kobietę utożsamiano z Samarytanką, która rozmawia z Jezusem obok studni Jakubowej, o czym dowiadujemy się z Ewangelii wg św. Jana (4, 1-42). Jednak według najnowszej teorii Michaela Pepparda, profesora teologii na nowojorskim Uniwersytecie Fordham, obraz przedstawia scenę Zwiastowania, kiedy Archanioł Gabriel oznajmia Maryi, że pocznie i porodzi Syna, któremu nada imię Jezus. Prof. Peppard wskazuje na pochodzące z II w. n.e. opisy Zwiastowania w biografii Maryi, według których Gabriel przychodzi do niej, kiedy zaczerpuje wodę dzbanem ze studni, tak jak ukazuje to wizerunek w syryjskim kościele. Jest to też zgodne z wyobrażeniami tej sceny z okresu bizantyjskiego. Dokładniejsze badania wizerunku pozwoliły odkryć to, co niedostępne jest bezpośredniemu oglądowi, jak dwie linie dochodzące do tułowia kobiety, co w sztuce tego okresu miało przedstawiać wcielenie. Na podstawie tych dowodów można wizerunek z kościoła w Dura Europos uznać za najstarszy portret Matki Bożej.
2/9

Madonna z Katakumb, Rzym, III w.

Wizerunek został namalowany na ścianie katakumb św. Pryscilli, znajdujących się pod rzymską ulicą Via Salaria. Malowidło w katakumbach, niegdysiejszej kopalni, ukazuje Maryję karmiącą siedzącego na Jej kolanach małego Jezusa, który zwraca się w stronę patrzącego. Dzieło to powstało w III w., w okresie, gdy cesarstwo rzymskie nadal uważało chrześcijaństwo za nielegalną praktykę. Pierwsi wyznawcy Chrystusa spotykali się w katakumbach, gdzie grzebali swoich zmarłych i modlili się przy grobach męczenników. Dlatego też sztuka tego okresu mówi nam wiele o ideałach i wartościach wczesnych wspólnot chrześcijańskich. Na prezentowanym tu fresku Maryja ukazana jest w chwili opieki nad Dzieciątkiem, co symbolicznie ukazuje jej opiekuńczą naturę.
3/9

Matka Boża z Dzieciątkiem w otoczeniu aniołów i świętych, Góra Synaj, VI w.

Klasztor św. Katarzyny został zbudowany w drugiej połowie VI wieku w pobliżu Góry Synaj. Jest obecnie najstarszym, stale zamieszkanym klasztorem na świecie. W jego imponującej kolekcji starożytnych rękopisów i dzieł sztuki znajduje się obraz Maryi i Dzieciątka Jezus w otoczeniu św. Teodora z Amasei, św. Jerzego i dwóch aniołów. Na tym przedstawieniu Maryja siedzi na tronie, symbolu władzy, a obaj aniołowie spoglądają na boską rękę, która sięga z niebios i wydaje się dotykać czubka głowy Matki Bożej. Ikona została wykonana w technice enkaustycznej, a więc przy użyciu barwników roślinnych, które utrwala się na drewnie przy pomocy gorącego wosku. Jest to typowy styl tworzenia ikon w VI wieku.
4/9

Ocalenie Ludu Rzymskiego, Rzym, V w.

Jedna z tradycyjnych ikon bizantyjskich powstałych w piątym stuleciu, kiedy chrześcijaństwo stało się oficjalną religią cesarstwa rzymskiego, ukazuje Matkę Bożą jako Salus Populi Romani, co po łacinie oznacza „ocalenie ludu rzymskiego”. Ikona ta, powstała na desce z drzewa cedrowego, ukazuje Maryję ubraną w obszyty złotem granatowy płaszcz, narzucony na purpurową tunikę. Był to typowy strój osób zajmujących eksponowane stanowiska w Rzymie w V w. n.e. Maryja podtrzymuje Dzieciątko Jezus, które w prawej ręce trzyma księgę, najprawdopodobniej Ewangelię. W odróżnieniu od podobnych wizerunków powstałych w III wieku, w tym dziele akcent pada nie tyle na Jezusa, co na Matkę Bożą, która patrzy prosto na widza. Historycy sztuki, którzy od dawna spierali się o dokładne datowanie ikony, doszli do przekonania, że pochodzi ona z późnego okresu starożytnego, z V wieku, i została przemalowana w XIII stuleciu. Obecnie znajduje się w kaplicy paulińskiej rzymskiej bazyliki Santa Maria Maggiore.
5/9

Boże Narodzenie, klasztor św. Katarzyny, Góra Synaj, VI w.

Inna ikona z klasztoru św. Katarzyny na Górze Synaj, wykonana w tej samej technice enkaustycznej, przedstawia Maryję pochylającą się nad Dzieciątkiem, leżącym w centrum kompozycji w otoczeniu zwierząt domowych – wołu i osła. Z prawej strony podchodzą do małego Jezusa mędrcy, zaś nad sceną widoczni są aniołowie i gwiazda. Poniżej centralnej sceny znajduje się napis – tekst ostrzeżenia wystosowanego przez anioła do Józefa (po lewej stronie) oraz osoby asystujące przy porodzie, które kąpią Dzieciątko.
6/9

Madonna z Mędrcami, Rzym, III w.

Choć Ewangelia nie zawiera opisów wyglądu Jezusa i Maryi, znaleźć w niej możemy wiele opisów ich czynów. Jedną z bardziej popularnych scen wyobrażanych przez artystów we wczesnym okresie rozwoju chrześcijaństwa był pokłon Mędrców. Ten konkretny wizerunek, powstały w III w., ukazuje Mędrców oddających hołd Dzieciątku, które trzyma na rękach Maryja. Scena stanowiła dekorację sarkofagu, obecnie znajdującego się w Muzeum Watykańskim w Rzymie.
7/9

Oprawa ewangeliarza, Niemcy, VIII/IX w.

Przed wynalezieniem prasy drukarskiej (1439), teksty święte były spisywane ręcznie na papirusie, wosku i pergaminie, zaś księgi oprawiano w drewno lub metal. Wykonana w kości słoniowej oprawa iluminowanego ewangeliarza Codex Aureus, powstałego w opactwie Lorsch w Niemczech pomiędzy 778 a 820 rokiem, ukazuje siedzącą na tronie i patrzącą przed siebie Dziewicę Maryję trzymającą na kolanach Dzieciątko Jezus. Ewangeliarz znajduje się obecnie w zbiorach Biblioteki Watykańskiej.
8/9

Agiosoritissa (Matka Boża), Konstantynopol, VII w.

Ikona „Panaghia Agiosoritissa”, czyli „Maryja Wstawienniczka”, jest jedną z niewielu ikon, które nie przedstawiają Maryi jako matki. W tym wizerunku Dziewica Maryja ukazana jest jako wstawiająca się za ludźmi „pośredniczka” pomiędzy nimi i Bogiem. Ikona ta, obecnie znajdująca się w kościele pw. Matki Bożej Różańcowej na rzymskim Monte Mario, powstała w VII wieku w Konstantynopolu.
9/9

Ikona Maryi z Dzieciątkiem, IX w.

Ikona ukazująca Maryję i Dzieciątko, których wzrok skierowany jest wprost na patrzącego, powstała w IX w. w Tsilkani, w Gruzji. Przez wieki ikona doznawała w tym wschodnioeuropejskim kraju czci wiernych, przyciągając liczne pielgrzymki. Dziś jest eksponatem kolekcji stałej Muzeum Sztuki Gruzji w stolicy państwa, Tbilisi.