1/12

Grób prześladowcy

Katolicka katedra św. Domniona w Splicie w Chorwacji jest uważana za najstarszą katolicką katedrę na świecie, która jest nadal użytkowana w swojej pierwotnej bryle. Zbudowana jako Mauzoleum Dioklecjana w 305 r., jest drugą najstarszą budowlą służącą jako katedra chrześcijańska.
2/12

Świątynia, kościół, meczet

Łuk Galeriusza i Rotunda sąsiadują z wczesnośredniowiecznymi zabytkami w mieście Saloniki, w środkowej Macedonii, na północy Grecji. Cesarz rzymski Galeriusz polecił wznieść te dwie budowle jako elementy cesarskiego kompleksu związanego z jego pałacem w Salonikach. Cesarz Teodozjusz nakazał adaptację na kościół chrześcijański pod koniec IV wieku. Zachowały się niektóre z oryginalnych mozaik – pas przedstawiający świętych z rękami wzniesionymi w modlitwie. Budynek służył jako kościół przez ponad 1200 lat, do czasu, gdy miasto padło pod najazdem Turków Osmańskich. W 1590 r. został przebudowany na meczet, zwany Meczetem Sulejmana Hortaji Effendi, a do budowli dodano minaret. Był używany jako meczet do 1912 r., kiedy Grecy zajęli miasto podczas wojny bałkańskiej. Greccy kapłani prawosławni ponownie konsekrowali budowlę i opuścili minaret.
3/12

Bazylika śś. Kosmy i Damiana

Kościół na Forum Romanum, którego elementy zawierają oryginalne rzymskie budynki. Okrągła budowla przy wejściu na Forum (dziś nieużywana) została zbudowana na początku IV wieku jako świątynia rzymska. Główny budynek mógł być biblioteką cesarskiego forum. Stał się kościołem w 527 r. i mieści ważne, ale w dużym stopniu odrestaurowane, wczesnochrześcijańskie dzieła sztuki, zwłaszcza mozaiki. Dziś jest to jeden ze starożytnych kościołów zwanych tituli, których patronami są kardynałowie diakoni.
4/12

Katedra papieża

Katedra Najświętszego Zbawiciela, św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty na Lateranie jest kościołem katedralnym diecezji rzymskiej i służy jako katedra biskupa Rzymu, czyli papieża. Jest najstarsza i najwyższa rangą z czterech głównych bazylik papieskich. Ma unikalny tytuł arcybazyliki. Najstarszy publiczny kościół w Rzymie, a jednocześnie najstarsza i najważniejsza bazylika świata zachodniego. Została konsekrowana w 324 r.
5/12

Kościół na greckiej wyspie

Panagia Ekatontapiliani (dosł. „kościół z tysiącem drzwi”) lub Panagia Katapoliani to historyczny kompleks kościelny w mieście Parika na wyspie Paros, w Grecji. Mieści on główną kaplicę otoczoną dwiema innymi kaplicami i baptysterium z chrzcielnicą w kształcie krzyża. Kościół datowany jest na 326 r. Jego najstarsze elementy prawdopodobnie pochodzą sprzed przyjęcia chrześcijaństwa jako religii państwowej Imperium Rzymskiego w 391 r. Kościół miał być ufundowany przez matkę cesarza rzymskiego Konstantyna Wielkiego (306-337), św. Helenę, podczas jej pielgrzymki do Ziemi Świętej, kiedy to zatrzymała się, aby pomodlić się w kaplicy na wyspie.
6/12

Klasztor Stawrowouni

Grecki klasztor prawosławny stojący na szczycie wzgórza Stawrowouni na Cyprze. Został założony przez św. Helenę (matkę Konstantyna) około 327-329 r. i jest jednym z wielu miejsc, gdzie można zobaczyć fragment Świętego Krzyża.
7/12

Najbardziej znany kościół chrześcijaństwa

A zarazem jeden z najstarszych – bazylika św. Piotra w Rzymie. Jest to największy kościół na świecie, zbudowany w miejscu pochówku św. Piotra Apostoła. Budowa obecnej świątyni, która zastąpiła starą bazylikę św. Piotra z IV wieku, rozpoczęła się w 1506 r.
8/12

Święty Jerzy w Sofii

Kościół św. Jerzego jest wczesnochrześcijańską rotundą z czerwonej cegły, którą uważa się za najstarszy budynek w Sofii, stolicy Bułgarii. Wybudowany przez Rzymian w IV wieku, słynie z fresków znajdujących się na wewnętrznej stronie centralnej kopuły. Zamalowane w okresie panowania Turków osmańskich, kiedy to budynek służył jako meczet, freski zostały odkryte i odrestaurowane w XX wieku.
9/12

Bazylika Najświętszej Maryi Panny na Zatybrzu

Podstawowy układ i struktura ścian tej rzymskiej świątyni datowane są na lata 40. IV wieku, większa część budowli pochodzi z lat 1140-43. Pierwsze sanktuarium zostało tu zbudowane w latach 221-227 przez papieża Kaliksta I, a następnie ukończone przez papieża Juliusza I. Duże powierzchnie ścian pokryte są cennymi mozaikami z końca XIII wieku autorstwa Pietra Cavalliniego.
10/12

Katedra św. Piotra w Trewirze, w Nadrenii-Palatynacie

To najstarszy kościół w Niemczech. Centralna część nawy została zbudowana z cegły rzymskiej na początku IV wieku, w wyniku czego powstała katedra, którą stopniowo rozbudowywano w różnych epokach. W 1986 r. kościół został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, jako część Zabytków Rzymskich, Katedry św. Piotra i kościoła Najświętszej Maryi Panny w Trewirze.
11/12

Kaplica Lullingstone

Willa w Lullingstone została zbudowana podczas rzymskiej okupacji Wielkiej Brytanii. Zabytek położony jest w pobliżu wsi Eynsford w hrabstwie Kent, w Anglii. Wybudowana w I wieku, być może ok. 80-90 r., była wielokrotnie rozbudowywana i zamieszkana aż do zniszczenia przez pożar w V wieku. Mieszkańcy byli zamożnymi Rzymianami lub rdzennymi Brytami, którzy przyjęli rzymskie zwyczaje. Niektóre znalezione tu ślady sugerują, że około 150 r. willa została powiększona i mogła być wykorzystywana jako miejsce wypoczynku gubernatorów rzymskiej prowincji Brytania. Dwa rzeźbione popiersia z marmuru znalezione w piwnicy mogą być popiersiami gubernatora Pertinaksa z lat 185-186 oraz jego teścia, Publiusza Helwiusza Successusa. W IV wieku pomieszczenie, prawdopodobnie używane już w celach religijnych, zostało przekształcone w chrześcijańską kaplicę lub kościół domowy, najwcześniejszy znany dziś na Wyspach Brytyjskich. W okresie anglosaskim ruiny rzymskiego mauzoleum świątynnego na miejscu willi zostały włączone do kaplicy chrześcijańskiej (kaplica Lullingstone), która istniała w czasie podboju Normanów i jest jedną z najstarszych znanych kaplic w Wielkiej Brytanii.
12/12

Hagia Eirene, Stambuł

Hagia Eirene, czyli „Święty Pokój”, to grecka cerkiew prawosławna znajdująca się w Stambule, w Turcji. Wybudowana w VI wieku, jest jednym z niewielu kościołów w Stambule, który nie został przekształcony w meczet. Hagia Eirene pełni dziś funkcję muzeum, a ze względu na doskonałą akustykę także sali koncertowej. Na zdjęciu ukazana jest na tle słynniejszej świątyni Hagia Sophia, która została zbudowana później.