Aleteia
sobota 24/10/2020 |
Św. Antoniego Marii Clareta
Kościół

Bez mięsa, nabiału i ryb. Cerkiew zaczęła Wielki Post

Saint-Petersburg Theological Academy/Flickr

Łukasz Kobeszko - publikacja 27.02.17

Greccy ojcowie Kościoła nauczali, że nie powinniśmy być zabójcami ciała, ale zabójcami grzechu. Oto jak wygląda post na Wschodzie.

W 2017 roku Wielkanoc w kalendarzu gregoriańskim i juliańskim wypada w tym samym czasie. Stąd prawosławni, grekokatolicy i członkowie innych Kościołów posługujących się w liturgii juliańską rachubą czasu rozpoczęli Wielki Post w poniedziałek, na dwa dni przed wiernymi Kościoła rzymskokatolickiego. Oto jak wygląda post na Wschodzie.

W powszechnie przyjętej liturgicznej tradycji łacińskiej Wielki Post zaczyna się w Środę Popielcową. W Cerkwi wygląda to inaczej – o ile sam okres postu liczy również mniej więcej 40 dni, to poprzedza go okres czterech niedziel przedpościa. Stanowią one stopniowe, ale konsekwentne wprowadzenie do właściwego przeżycia czasu postnego.

Czytania z Ewangelii w każdą z niedziel pokazują charakterystyczne postawy wobec Boga objawiającego się w codziennym życiu. W rozpoczęciu przyjaźni z Chrystusem potrzebne jest współdziałanie Bożej łaski z otwartym sercem i wolą człowieka. Wszyscy bohaterowie czytań ewangelicznych przedpościa wykazali pewien wysiłek, aby dotrzeć do Boga lub doświadczyli trudnych wydarzeń, z których wyciągnęli właściwe wnioski duchowe.

Nie zaczynamy „z marszu”

Przedpoście poprzedza niedziela o Zacheuszu, w której słyszymy fragment Ewangelii świętego Łukasza o zwierzchniku poborców podatkowych, który wdrapał się na drzewo sykomory, aby zobaczyć Chrystusa. Po niej następuje niedziela z przypowieścią o dwóch modlących się w świątyni: wyniosłym faryzeuszu osądzającym postępowanie innych i pokornym celniku.

W kolejną niedzielę przygotowawczą słyszymy ewangelię o  synu marnotrawnym. Dwie ostatnie niedziele przed postem przypominają nam Sąd Ostateczny z pytaniem Jezusa o uczynki miłosierdzia oraz wygnanie Adama z raju, które zapoczątkowało historię zbawienia.

Ostatnia niedziela to zarazem także tzw. Niedziela Przebaczenia Win. Podczas wieczornego nabożeństwa ma miejsce specjalny obrzęd. Wierni wymieniają pocałunek pokoju z celebrującym duchowieństwem, diakonami i służbą liturgiczną oraz w miarę możliwości, pomiędzy sobą, wymieniając słowa: „Przebaczcie mnie grzesznemu” i odpowiadając „Bóg przebaczy”.

Aby zacząć post, konieczne jest pojednanie i przebaczenie, wyzbycie się nienawiści, niechęci i wszelkich prób osądzania bliźniego, będącego takim samym grzesznikiem jak my.

W tę niedzielę w przeddzień postu zachęca się również do pojednania i zgody pomiędzy skłóconymi członkami rodzin, małżonkami, sąsiadami czy współpracownikami. W ostatnich czasach dość popularne wśród prawosławnych stało się zamieszczanie próśb o wybaczenie również na portalach społecznościowych.

Srogi post, choć z rozumnym podejściem

Pierwszym dniem Wielkiego Postu jest więc poniedziałek po niedzieli przebaczenia win. Postne zwyczaje prawosławia wydają się współczesnemu człowiekowi bardzo surowe: przez cały ten okres nie powinno się spożywać nie tylko mięsa, ale również nabiału oraz ryb (za wyjątkiem święta Zwiastowania Pańskiego oraz Niedzieli Palmowej i poprzedzającej ją soboty świętego Łazarza, kiedy można spożywać rybią ikrę).

Szczególny nacisk na cielesny post kładzie się w pierwszym tygodniu postu. Niemniej, podobnie jak w innych postach w tradycji prawosławnej, nie chodzi w tym wszystkim o odmierzaną z wagą i linijką ścisłość.

Greccy ojcowie Kościoła nauczali, że nie powinniśmy być zabójcami ciała, ale zabójcami grzechu. Stąd post należy dostosować do własnej sytuacji: zdrowia, wieku i rodzaju wykonywanej pracy.

Liturgia pomaga w przemianie

Prawosławie podczas Wielkiego Postu nie kładzie dużego akcentu na rozważania pasyjne, tak mocno obecne w tradycji rzymskokatolickiej w postaci nabożeństw Drogi Krzyżowej i Gorzkich Żali. Właściwy czas na rozważanie Męki Pańskiej przychodzi tam dopiero w Wielkim Tygodniu.

Wszelkie nabożeństwa odprawiane podczas tego okresu mają służyć naszej przemianie i wyzwoleniu z grzechów, które wciąż zaburzają naszą relację z Bogiem i nie pozwalają w pełni zrozumieć ani docenić wielkości Zmartwychwstania.

Podczas pierwszych czterech dni postu wieczorem w cerkwiach śpiewany jest kanon pokutny świętego Andrzeja z Krety – bogaty językowo, starochrześcijański tekst wzywający do żalu za grzechu, zmiany starego sposobu życia i dostrzeżenia w naszym życiu śladów zapisanej przez Boga historii. W jego trakcie, wielu wiernych wykonuje pokłony twarzą do ziemi, a strofy modlitwy przerywają co raz wezwania „Panie zmiłuj się nad nade mną!”. Kanon jeszcze raz w całości czyta się w czwartek IV tygodnia postu.

W tygodniu zazwyczaj nie sprawuje się Eucharystii – Boskiej Liturgii. W środy i piątki odprawiana jest Liturgia Uprzednio Uświęconych Darów, stanowiąca połączenie wieczerni (odpowiednika nieszporów) z modlitwą za Cerkiew i świat z udzieleniem wiernym komunii świętej, choć bez konsekracji. Echem wschodniej tradycji takiej liturgii jest w Kościele rzymskokatolickim nabożeństwo sprawowane w Wielki Piątek.

Sobota IV tygodnia postu poświęcona jest szczególnej czci Matki Bożej. W świątyniach sprawowany jest wówczas akatyst, stanowiąca rodzaj rozszerzonej litanii.

Każda z niedziel postu jest poświęcona innemu wydarzeniu. Pierwsza, nazywana Niedzielą Tryumfu Ortodoksji, wspomina zwycięstwo Kościoła nad przeciwnikami oddawania czci ikonom. Druga przybliża postać świętego Grzegorza Palamasa, greckiego teologa średniowiecznego i twórcy nauki o przebóstwieniu człowieka. W trzecią – oddaje się szczególną cześć krzyżowi świętemu. W czwartą – wspomina postać innego wybitnego teologa pierwszego tysiąclecia Kościoła – świętego Jana Klimaka – twórcy dzieła „Drabina do raju”.

Piąta niedziela daje wiernym postać świętej Marii Egipcjanki, która nawróciła się z rozwiązłego życia i stała się pustelniczką.  Po niej następuje już Niedziela Palmowa, gdzie podobnie jak w tradycji łacińskiej wspomina się wjazd Chrystusa do Jerozolimy i święci palmy.

Okres Wielkiego Tygodnia, mimo że obowiązuje w nim ścisły post, nie przynależy już we właściwym sensie do Wielkiego Postu i stanowi bezpośredni czas rozważania Męki Pańskiej, którego kulminacja przypada podczas Triduum Paschalnego.

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
cerkiewliturgiaPrawosławietradycjawielki post
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
RĄCZKA NIEMOWLAKA
Marta Brzezińska-Waleszczyk
Byłam świadkiem 45 minut życia. To była lekcj...
Katolicka Agencja Informacyjna
Papież: „To najgorsza zniewaga, jaką można wy...
MASS,YOUNG CHILD
Anna O'Neil
List do rodziców, którzy zabierają na mszę sw...
Philip Kosloski
5 świętych, których ciała nie uległy rozkłado...
OJCIEC SERAFIM
Łukasz Kobeszko
Przepięknie śpiewa i modli się w języku Jezus...
Bluźniercze graffiti na murze kościoła
Lucandrea Massaro
Wypisali proaborcyjne grafitti na kościele. R...
BEZDOMNY JEZUS
Katolicka Agencja Informacyjna
Wezwali policję do bezdomnego, a tam Jezus
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail