Aleteia
wtorek 20/10/2020 |
Św. Jana Kantego
Pod lupą

Jak katolicy wynaleźli... kapitalizm

Aleš Žužek - publikacja 24.05.18

Narodziny kapitalizmu kojarzą się często z protestantyzmem. W rzeczywistości korzenie kapitalizmu są nieco inne...

Fundament tej teorii, nadal mocno tkwiącej w umyśle tego świata, że kapitalizm był pionierskim wynalazkiem protestantów, został wylany w 1905 r. przez niemieckiego socjologa Maksa Webera w jego książce „Etyka protestancka a duch kapitalizmu”.

Ascetyczne typy protestantyzmu i kapitalizmu

Mimo że w swojej książce Weber nigdy nie stwierdził, że kapitalizm został wynaleziony przez protestantów, jego tezy od samego początku tak właśnie są rozumiane przez czytelników. Jednak Weber napisał tylko, że protestantyzm – a raczej, uściślając, jego wersja ascetyczna (głównie kalwinizm) – odegrał wielką rolę w historii formowania się ducha kapitalizmu, który istniał jeszcze przed reformacją.

Protestanckie gromadzenie kapitału

Według Webera, ascetyczni protestanci wierzyli, że zgodnie z protestancką etyką pracy, dla religijnej osoby radość z bycia bogatym i nierobienie niczego są bezwartościowe. Nabyte bogactwo musiało być ponownie puszczone w obieg. Co za tym idzie, zgromadzony kapitał korzystnie wpływał na rozwój kapitalizmu, zwłaszcza w Holandii, Anglii i Ameryce Północnej.

Faktem jest, że od XVII wieku Europa była ekonomicznie zdominowana przez niektóre kraje protestanckie: najpierw przez Holandię (wyznającą kalwinizm), potem przez osiemnastowieczną Anglię. Nie można jednak kwestii rozwoju kapitalizmu tłumaczyć wyłącznie wzrostem protestantyzmu.

Włochy: kolebka kapitalizmu

Przed reformacją, aż do XVI wieku, najbogatszym krajem europejskim były katolickie Włochy, prawdziwa kolebka wczesnego kapitalizmu. Rozwój kapitalistycznej gospodarki rozpoczął się w XII wieku na północy Półwyspu Apenińskiego (Wenecja i Genua) i w Toskanii.

We Włoszech powstały wszystkie fundamentalne instytucje kapitalizmu: bankowość (włoski bank Monte dei Paschi di Siena otwarty został w 1472 r. i jest najstarszym nadal działającym bankiem na świecie), reguła podwójnego zapisu w rachunkowości, idea długu publicznego, koncept przedsiębiorstwa…

W XVI wieku kwitnące kapitalistyczne Włochy, które ubogaciły świat renesansem i humanizmem, były 200 lat przed swoimi sąsiadami. Najbliżej, bo tylko 100 lat za nimi, była Francja (według znanego francuskiego historyka Fernanda Braudela).

Bunt Martina Lutra wobec bogatych Włoch

Kiedy zgodnie z legendą Martin Luter, niemiecki mnich, przybił 31 października 1517 swoje „Dziewięćdziesiąt pięć tez” do drzwi kościoła Wszystkich Świętych w Wittenberdze w Niemczech, miał na celu także sprzeciw wobec wczesnego kapitalizmu i postępowych Włoch.

Luter, który nie był zwolennikiem wczesnokapitalistycznego bogacenia się (podobnie jak niemiecki bankier Jakob Fugger) i odrzucał posiadanie akcji jako niedopuszczalną formę finansowych spekulacji, nie został uznany przez Webera za promotora rozwoju kapitalizmu.

Rola kalwinizmu

Według Webera, to francuski teolog Jan Kalwin, założyciel kalwinizmu, odegrał tu o wiele ważniejszą rolę. Ale Weber nigdy nie stwierdził, że Kalwin chciał metodologicznie promować gospodarkę kapitalistyczną. Zgodnie z twierdzeniem Webera, była to niezamierzona konsekwencja nauczania Kalwina, które w pewien sposób zmusiło kalwinistów do poszukiwania autoafirmacji w sukcesie ekonomicznym.

Jednak wzrost wcześniej ubogiej Europy Północnej ponad Śródziemnomorskie Południe nie tyle był konsekwencją protestantyzmu, co wielkich zmian związanych z odkryciem Ameryki (którego, o ironio, dokonali włoscy żeglarze).

To odkrycie powoli spychało wczesnokapitalistyczne Włochy, odcięte od Wszechoceanu, w ekonomiczny dołek i przesunęło centrum gospodarki do krajów położonych bliżej Oceanu Atlantyckiego, głównie do protestanckiej Anglii i Holandii.

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
ekonomia
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
Aleteia
Oczy Matki Bożej z Guadalupe. Jedna z najwięk...
MASS,YOUNG CHILD
Anna O'Neil
List do rodziców, którzy zabierają na mszę sw...
Bluźniercze graffiti na murze kościoła
Lucandrea Massaro
Wypisali proaborcyjne grafitti na kościele. R...
ANGEL,CHILD,STATUE
Philip Kosloski
Mamo, martwisz się o swoje dzieci? Módl się t...
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [18 paździe...
MODLITWA
Christine Stoddard
Żyjesz w ciągłym napięciu? Poznaj 5 modlitewn...
CARLO ACUTIS
Domitille Farret D'Astiès
Perełki Carla Acutisa: 10 zaskakujących wypow...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail