Aleteia
poniedziałek 26/10/2020 |
Bł. Celiny Borzęckiej
Kościół

Straty Kościoła podczas II wojny światowej

RUINY KOŚCIOŁA

Mariusz Gaczyński/EAST NEWS

Eryk Łażewski - publikacja 28.06.19

Dwie okupacje kosztowały polski Kościół katolicki bardzo dużo. I to zarówno pod względem osobowym, jak i materialnym.

Obchodziliśmy niedawno 74. rocznicę zakończenia II wojny światowej. Zaczęła się ona w Polsce. Od samego zatem początku to na jej ziemiach operowały dwa antychrześcijańskie totalitaryzmy (nazistowski i sowiecki), które bardzo szybko uderzyły w główne wyznanie Polaków (katolicyzm), tępiąc zwłaszcza jego „zawodowych” głosicieli i pracowników, czyli zakonników, zakonnice i księży diecezjalnych; rabując katolickie dzieła sztuki; niszcząc wreszcie (lub konfiskując) budynki służące potrzebom katolików.

Duchowieństwo poddane sowieckim represjom

Jeżeli chodzi o Sowietów, to zaatakowali oni katolicyzm dynamicznie rozwijający się. We wrześniu 1939 r. było to już 8,5 miliona wiernych, 5,5 tys. księży diecezjalnych, około 4 tys. parafii z kościołami, wiele zakonów męskich i żeńskich. I właśnie te ostatnie zostały rozbite niemal w całości. Zmuszono je bowiem do zdjęcia habitów, zabrano wszystkie nieruchomości, a ich zakłady opiekujące się starcami i sierotami zostały znacjonalizowane.

Księży natomiast zabijano na miejscu, ewentualnie pozbawiano środków do życia, szykanowano i pod byle pretekstem aresztowano, co kończyło się rozstrzelaniem lub obozem pracy przymusowej, gdzie też ginęli. Jako przykład podajmy 13 księży diecezji łuckiej (z 47 ogółem), którzy umarli właśnie w łagrach. Wreszcie, duszpasterze – wraz ze swymi parafianami – byli wywożeni na Syberię lub do Kazachstanu. To samo spotkało oczywiście zakonników i zakonnice. Całe duchowieństwo katolickie pod okupacją radziecką było więc poddane represjom.

Jeżeli chodzi o dzieła sztuki i budynki, to ogromna większość kościołów została skonfiskowana już w pierwszych 3 miesiącach okupacji. Zamieniono je na kluby, kina, magazyny i składy. Cały wystrój zaś został bądź zniszczony, bądź wywieziony np. do muzeów ateizmu. Zabrano też wszystkie budynki przyparafialne.

Kościoły rozkradzione przez Niemców

Ci swój dział II Rzeczypospolitej podzielili na dwie części: bezpośrednio wcieloną do Niemiec i tzw. „Generalne Gubernatorstwo (GG)”. W pierwszej z tych części zamordowano: 50% księży z diecezji włocławskiej, 46% z chełmińskiej, 36% z archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej. Inaczej było w GG. Tam straty duchowieństwa były kilkuprocentowe (najniższe w diecezji kieleckiej: 4,2%, czyli 15 księży).

Co do budynków i dzieł sztuki, to na terenie włączonym do Rzeszy Niemcy zamknęli blisko 1720 kościołów i kaplic, a zniszczyli około 240 świątyń. W tzw. „Kraju Warty” zaś Polacy pod przymusem sami zlikwidowali wszystkie kapliczki i krzyże przydrożne. Dodajmy, że na Dolnym Śląsku i Opolszczyźnie wiele kościołów uległo zagładzie podczas walk z Sowietami, którzy również (podobnie jak wcześniej Niemcy) okradali je i profanowali. Naziści jednak robili to głównie przy okazji likwidacji kościołów. W diecezji chełmińskiej skradziono lub zniszczono dzieła sztuki z wszystkich 300 kościołów, choć tylko około 10% z nich zniszczono.

Jeżeli chodzi o GG, to rekwizycje budynków kościelnych dokonały się tam w dwóch falach: jesienią 1939 r. i od 1943 r. (klasztory zamieniano wtedy na koszary i magazyny). Dodajmy, że konfiskaty te objęły stosunkowo niewiele kościołów. Znacznie więcej zostało zniszczonych. Głównie w Warszawie, w której zburzono 56 świątyń (z 283 w całej archidiecezji warszawskiej).

Co do dzieł sztuki, to ich metodyczny rabunek na terenie GG został zarządzony już 16 grudnia 1939 r. Od tego momentu Niemcy okradali nie tylko muzea i pałace, lecz także kościoły (choćby Katedrę Wawelską), archiwa i biblioteki przykościelne.

Ogromne straty Kościoła

Dwie okupacje kosztowały polski Kościół katolicki bardzo dużo. I to zarówno pod względem osobowym, jak i materialnym. Powiedzmy tylko, że zginęło 1934 księży diecezjalnych i seminarzystów (20% wszystkich). Zabito też 850 zakonników, 389 zakonnic i 6 biskupów. Co do strat materialnych natomiast, to tylko w obecnych granicach RP zniszczono 912 katolickich obiektów sakralnych. Dzieła sztuki które w nich były (i nie tylko w nich) zostały zrabowane, w dużej mierze wywiezione, a część z nich nigdy nie wróciła. A wspomnijmy los masowo niszczonych i okradanych obiektów sakralnych na Wschodzie.




Czytaj także:
Droga do beatyfikacji otwarta! Ks. Jan Macha: ścięty za propolską działalność




Czytaj także:
„Zgwałcił mnie sowiecki żołnierz. Urodziłam jego dziecko. I przebaczyłam”

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
historiaII wojna światowaokupacja
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
Katolicka Agencja Informacyjna
Papież: „To najgorsza zniewaga, jaką można wy...
Philip Kosloski
5 świętych, których ciała nie uległy rozkłado...
BEZDOMNY JEZUS
Katolicka Agencja Informacyjna
Wezwali policję do bezdomnego, a tam Jezus
OJCIEC SERAFIM
Łukasz Kobeszko
Przepięknie śpiewa i modli się w języku Jezus...
GIULIA MICHELINI
Silvia Lucchetti
Świadectwo włoskiej aktorki, która urodziła j...
Mathilde de Robien
Imiona, które noszą w sobie pieczęć Boga. Moż...
Theresa Aletheia Noble
Dobra spowiedź. 10 cennych rad od księży
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail