Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
wtorek 21/09/2021 |
Św. Mateusza
home iconStyl życia
line break icon

Ten opat nie chciał być namalowany. Przyjaciele wykorzystali podstęp!

bra01610

Leemage via AFP

Aliénor Goudet - 02.08.21

Założyciel trapistów bardzo nie chciał znaleźć się na obrazie. Zobaczcie, jaką intrygę wymyślono w klasztorze!

Armand Jean Le Bouthillier de Rancé (1626-1700), opat klasztoru trapistów, z pokorą odmówił namalowania swojego portretu. Książę Saint-Simon i malarz Hyacinthe Rigaud postanowili użyć podstępu, aby uwiecznić twarz mnicha.

Portret opata, który nie chciał być namalowany

Historia rozgrywa się w Soligny-La-Trappe, w północno-zachodniej Francji, w 1696 roku. Piękne światło oświetla gabinet opata de Rancé. Cisza, która zwykle panuje w opactwie La Trappe, zapewnia idealne warunki do skupienia. Jednak malarz Hyacinthe Rigaud jest niespokojny. Co skłoniło go do przyjęcia tej pracy?

Czołowemu europejskiemu portreciście nie brakowało klientów. Dwór i szlachta zapewniały mu wystarczająco dużo pracy. Ale oto on, przebrany za oficera, ma udawać nieznajomego, by obserwować modela, który nie ma ochoty dać się namalować.

„Proszę się nie martwić – mówi książę Saint-Simon, jego klient. – Ja zajmę się rozmową. Ty możesz się skupić na opacie de Rancé”.

Portret opata de Rancé. Misja prawie niemożliwa?

Rigaud musi przyznać, że opat klasztoru w Trappe go intryguje. Musi być bardzo wyjątkowy, skoro książę jest gotów użyć podstępu, by uwiecznić tego człowieka.

Malarz wie o nim tylko tyle, że był inicjatorem surowych reform zakonu cystersów. Jest to o tyle zaskakujące, że opat w młodości był zamożny i oddawał się uciechom życia dworskiego.

Jednak dzięki niemu klasztor w Trappe (z którego wywodzą się dzisiejsi trapiści) stał się niezwykłym miejscem cnoty i modlitwy. Opactwo przyciągało wielu duchownych, a o opacie de Rancé mówiło się, że jest niezrównanym teologiem.

Być może właśnie dlatego Rigaud zgodził się na spotkanie: aby mieć okazję zobaczyć tę znakomitą postać, która nigdy nie opuszcza swojego opactwa. A może chodziło o wyzwanie, jakim była konieczność malowania wyłącznie z pamięci. Jakkolwiek by nie było, nie może już się wycofać.

Drzwi w końcu się otwierają i Rigaud wstaje, wstrzymując oddech. Mnich to siedemdziesięciolatek ubrany w biały habit i kaptur. Idzie powoli, ciągnąc za sobą ciężar lat. Według księcia prawie nie opuszcza klasztornej izby chorych. Jednak jego uśmiech wyraża niezaprzeczalną pogodę ducha.

„Ojcze opacie – mówi książę – to jest ten oficer, o którym ci mówiłem”. Rigaud wita się krótko z opatem, dbając o to, by wyolbrzymić swoje jąkanie. Ma to posłużyć jako alibi, aby malarz mógł obserwować opata bez konieczności mówienia i bez wzbudzania podejrzeń.

Podczas gdy książę i opat prowadzą rozmowę, Rigaud oddala się nieco, by rozpocząć obserwację. Twarz opata de Rancé zdaje się zmieniać, w miarę jak mówi. Emanuje z niej mądrość nie tylko starego człowieka, ale i filozofa. Jednak słowa opata nigdy nie odnoszą się do niego samego. Nigdy wcześniej Rigaud nie słyszał, by ktoś mówił tak dobrze, a jednocześnie tak mało mówił o sobie.

bra01610

Podstęp dla wielkiego dzieła sztuki

Rysy opata doskonale harmonizują z jego słowami. W jego uśmiechu widać zadowolenie z dobrze przeżytego życia. Z drugiej strony – jego zmarszczki pokazują cierpienia i pokuty, które przeszedł w ciągu swojego życia. W jego żywych oczach błyszczy inteligencja i obecność pięknej duszy. Rigaud już wie, że będą one najtrudniejsze do odtworzenia.

Sesja trwa trzy kwadranse. Podobnie jest następnego dnia. Kolejnego – już tylko pół godziny. Po każdej wizycie Rigaud koncentruje się całkowicie na płótnie, pracując do końca nad odtworzeniem tej twarzy, tak wyrazistej i bogatej w charakter.

Jeśli opat czegoś się domyślał, nie dał tego po sobie poznać. Gdy twarz była już gotowa, Rigaud ołówkiem naniósł ciało, używając jako modela innego mnicha w tym samym habicie, po czym wrócił do Paryża, by dokończyć portret. Efekt wzruszył do łez księcia Saint-Simon.

Rigaud ukończył obraz w 1697 roku. Był z niego tak dumny, że wykonał kilka kopii, mimo że jego klient życzył sobie wyłączności. Książę pocieszał się myślą, że dzięki tym kopiom inni ludzie poznają znakomitego i cnotliwego opata.

Dręczony poczuciem winy, książę wyznał w końcu w liście swoje oszustwo opatowi de Rancé. Ten odpowiedział: „Pewien cesarz powiedział, że kocha zdradę i nienawidzi zdrajców. Ja zadowolę się tym, że nienawidzę zdrady i kocham zdrajcę”.

To Louis de Rouvroy, sam książę Saint-Simon, zrelacjonował te fakty w swoich pamiętnikach. Obraz znajduje się obecnie w opactwie La Trappe, w Soligny-la-Trappe.

Tags:
malarstwosztuka
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
Maria Paola Daud
Przed snem odmawiaj tę piękną modlitwę do Madonniny – Mateczki
2
Dominika Cicha-Drzyzga
Miało być skromnie, wyszło jak z bajki. Niezwykły ślub bezdomnych
3
TOMASZ TERLIKOWSKI
Małgorzata Bilska
T. Terlikowski: Przy grobie o. Wenantego obiecałem, że jeśli mi p...
4
LA SALETTE
Agnieszka Bugała
Mama płacze w La Salette. Objawienie, które nie jest „modne” i ma...
5
DUSZE CZYŚĆCOWE WEDŁUG MISTYCZEK
Roberta Sciamplicotti
Dusze czyśćcowe według 13 mistyczek: są smutne i cierpią
6
Philip Kosloski
Co oznacza monogram IHS?
7
MASS
Aleteia
Czego nie powinieneś robić w czasie mszy, a być może nawet o tym ...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail