Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
poniedziałek 20/09/2021 |
Świętych Andrzeja Kim Taegon, Pawła Chong Hasang i towarzyszy
home iconStyl życia
line break icon

„Kłamstwo nigdy, prawda nie zawsze” – o mówieniu i niemówieniu prawdy

DWIE KOBIETY

fizkes | Shutterstock

Dawid Feliszek - 10.06.21

Nikt raczej nie podaje w wątpliwość tego, że kłamstwo jest czymś złym. Podświadomie czujemy, że tylko na prawdzie możemy budować relacje pełne zaufania i tylko trzeźwy – prawdziwy – ogląd na rzeczywistość może dać możliwość podjęcia odpowiednich działań. Czasami jednak odstępuje się od tych reguł i wcale nie musi to być pogwałceniem prawdy.

„Cóż to jest prawda?” – pytał Piłat Jezusa (J 18,38). To pytanie stawia sobie każdy w wielu chwilach codziennego życia. Choć właściwie – nie tyle je stawia, co musi stale na nie odpowiadać.

Co odpowiedzieć koleżance z pracy na pytanie, jak wygląda, gdy jej dzisiejsza bluzka wygląda w naszych oczach fatalnie? Co odpowiedzieć choremu dziadkowi na pytanie o nasze sprawy, gdy właśnie coś się mocno zrujnowało? Instynktownie unikamy wtedy prawdy, powołując się na konieczność bycia miłym lub negatywne skutki takiej szczerości (chory dziadek mógłby się jeszcze bardziej załamać), czyli bazujemy na dobrych intencjach. Ale czy czasami nie wpadamy wtedy mimochodem w kłamstwo? Można pomyśleć, że przecież ocena wyglądu bluzki jest subiektywna, podlega naszym gustom, o których się nie dyskutuje. Może takiej sytuacji nie warto zatem wsadzać w podział prawda-kłamstwo. Ale co w sytuacji, kiedy taka prawda może (czasami dosłownie) zabić? Czy nie lepiej skłamać lub przynajmniej przemilczeć sprawę?

Prawda: mówić czy nie mówić?

Zdarza się, że niektórzy z cnoty prawdomówności wyprowadzają konieczność mówienia prawdy zawsze i wszędzie, bez zwrócenia uwagi na jej skutki i konsekwencje, których negatywną część pojmują jako koszt wierności prawdzie. Przecież prawda nas wyzwoli (por. J 8,32). Ale z prawdy można uczynić również miecz do zabijania. Można ludziom objawiać prawdę o nich samych w taki sposób, że nigdy sobie z taką prawdą nie poradzą.

Zdarzają się nieraz szczere rozmowy, w których to właśnie prawda staje się tym, co doprowadza taką relację do końca.

Prawda to cudowna i straszliwa rzecz, więc trzeba się z nią obchodzić ostrożnie

– stwierdza Albus Dumbledore, dyrektor szkoły w serii o Harrym Potterze i są to jedne z najmądrzejszych, w mojej subiektywnej ocenie, słów o prawdzie. Należy myśleć zatem o skutkach prawdy i pamiętać, że nie każde jej użycie może przynieść coś dobrego. Albo przynajmniej trzeba przygotować grunt pod powiedzenie prawdy.

Miłość przed prawdą

Dobry trop wskazuje tutaj układ chrześcijańskiego kerygmatu. Zanim przedstawi się człowiekowi straszliwą prawdę o jego grzeszności i koniecznej karze za grzechy, najpierw mówi się o Bożej miłości. Zawsze przed prawdą – gdy ta jest trudna i może być niezrozumiała – musi być miłość. Tylko wtedy prawda przestaje być zabójczym mieczem i staje się drogą do autentycznej wolności. Czasami również ta miłość podpowie, że może lepiej, gdy prawda (jak w tym przykładzie z dziadkiem) będzie przemilczana na lepszy czas. Miłość zawsze musi być przed prawdą, choć nigdy nie wolno zapomnieć, że ta prawda również jest konieczna.

Miłość przed prawdą pozwala na używanie prawdy w mądrości. Ona też należy do niezbędnych narzędzi prawdy. Być gotowym do oddania życia za prawdę nie oznacza tego, że trzeba zginąć w głupi sposób. Warto zaobserwować, jak prawdy używa Jezus (który przecież w J 14,6 sam siebie nazywa prawdą). Wie, co komu powiedzieć i komu czego nie mówić. Wie, jak używać swojego słowa tak, aby przynosiło zamierzony skutek i jednocześnie budowało słuchających. Na konieczność mądrości przy używaniu prawdy pośrednio wskazuje też przypowieść o obrotnym rządcy – „Pan pochwalił nieuczciwego rządcę, że roztropnie postąpił” (Łk 16,8). Kolejny jasny dowód na to, że miłość zawsze musi być przed prawdą.

Praktyczna rada? Zapamiętaj, że prawdę trzeba mówić, mając na uwadze miłość (czyli pamiętając o dobru przyjmującego prawdę) oraz mądrość (czyli pamiętając o skutkach, jakie ona wywoła). Nie można jednak zapomnieć przy tym, że o ile prawdy należy używać roztropnie, o tyle kłamstwa nie wolno stosować nigdy. Ono zawsze jest nieskuteczne i zawsze prowadzi ku złemu. Jak to doskonale ujął bp Piotr Jarecki w wywiadzie z Tomaszem Krzyżakiem Obudzić proroków – „Kłamstwo nigdy, prawda nie zawsze”. Warto zapamiętać ten trop na nasze codzienne sytuacje mówienia i niemówienia prawdy.

Tags:
filozofiaprawda

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
Dominika Cicha-Drzyzga
Miało być skromnie, wyszło jak z bajki. Niezwykły ślub bezdomnych
2
Maria Paola Daud
Przed snem odmawiaj tę piękną modlitwę do Madonniny – Mateczki
3
DUSZE CZYŚĆCOWE WEDŁUG MISTYCZEK
Roberta Sciamplicotti
Dusze czyśćcowe według 13 mistyczek: są smutne i cierpią
4
TOMASZ TERLIKOWSKI
Małgorzata Bilska
T. Terlikowski: Przy grobie o. Wenantego obiecałem, że jeśli mi p...
5
Philip Kosloski
Co oznacza monogram IHS?
6
Obraz Matki Bożej w Gietrzwałdzie
Katolicka Agencja Informacyjna
Gietrzwałd. Jedyne w Polsce objawienia maryjn...
7
LA SALETTE
Agnieszka Bugała
Mama płacze w La Salette. Objawienie, które nie jest „modne” i ma...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail