Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
poniedziałek 25/01/2021 |
Święto Nawrócenia św. Pawła Apostoła
home iconWiedziałeś o tym?
line break icon

Krótka historia poprzedników „LOL-a”, czyli jak skracano wiadomości, zanim powstał internet

TELEFON

Elizaveta Galitckaia | Shutterstock

Rafał Urbanowicz - 17.07.19

W epoce Facebooka skracanie słów lub nawet całych wyrażeń to codzienność. Ale zwyczaj ten sięga czasów, gdy treściwość wypowiedzi była dosłownie na wagę złota.

Dziś akronimy takie jak „LOL”, „TL;DR”, „PLS” czy „OMG” wydają się być produktem ubocznym rozwoju internetu, choć (ku przerażeniu językowych purystów) wkraczają nierzadko także do języka mówionego. Jest to jednak wrażenie złudne, gdyż w dawnych czasach parcie do maksymalnego ograniczenia treści komunikatu było co najmniej nie mniejsze niż dziś. Skrót „OMG” zresztą jest tego najlepszym przykładem. Już 102 lata temu jeden z brytyjskich arystokratów użył go w dzisiejszym znaczeniu („Oh my God!” czy „O mój Boże!”) w liście adresowanym do ówczesnego dowódcy marynarki wojennej Winstona Churchilla. 

Dziś skracanie komunikatów wiąże się jedynie z oszczędnością czasu. Choć jeszcze kilkanaście lat temu, gdy SMS-y nie kosztowały śmiesznych pieniędzy i nie miały alternatywy w postaci darmowych komunikatorów, trzeba było się nieźle nakombinować, by zmieścić się w 160 znakach. Starsi czytelnicy pamiętają z kolei telegramy, gdzie płaciło się za każde słowo. Również i ten sposób komunikacji preferował treściwość. Jednak największą kreatywnością wykazali się ludzie setki lat temu, gdy papier (a wcześniej pergamin i papirus) był towarem iście luksusowym: w starożytności i średniowieczu. 

&, @, Marry Xmas

Pierwszy system tego rodzaju, noty tyrońskie, opracowany został jeszcze przed Chrystusem. Jego nazwa pochodzi od Tyrona, niewolnika i sekretarza Cycerona. System swój opracował z konieczności, zmuszony szybko notować przemowy swego właściciela. Wynalazek Tyrona polegał na zapisywaniu co bardziej popularnych wyrazów (np. „et” czyli łacińskie „i”) lub ich fragmentów za pomocą szybszych do zanotowania symboli. W ten sposób dosyć szybko powstało kilka tysięcy skrótów i symboli, zaadoptowanych i rozwijanych we wczesnym średniowieczu, tak, że w czasach Karola Wielkiego noty tyrońskie liczyły 14 tysięcy kombinacji. System ten zaniknął w XVII wieku, choć np. w języku irlandzkim w dalszym ciągu zapisuje się „i” w sposób znany jeszcze ze starożytności. 

Łacińskie „et” jest zresztą chyba najsłynniejszą abrewiaturą (tak nazywa się tego rodzaju skróty) stosowaną w języku angielskim: znak „&” to nic innego jak nałożone na siebie litery „e” oraz „t”. Podobne korzenie mają znaki „%” (powstał w wyniku wieloletnich przekształceń frazy „per cento” czyli „przez sto”), a także symbole funta i dolara. Nawet niektóre wybitnie „internetowe” skróty mają wiekowe korzenie. Przykładowo małpa („@”) debiutowała w średniowiecznych księgach handlowych jako symbol słowa „ad” („do”, „przy”) zaś pisanie w życzeniach „Merry Xmas” nie jest przejawem lenistwa współczesnych, lecz nawiązanie do greki, gdzie litera „X” czytana jest jako „chi”. Abrewiatury tej używali m.in Lewis Carroll czy Lord Byron.

Państwo nowożytne przyniosło dalsze zmiany. Z jednej strony obniżył się koszt materiałów pisarskich, z drugiej zaś rozbudowana administracja potrzebowała stenografów, którzy na bieżąco protokołowali posiedzenia parlamentów czy sądów. Z XVII wieku pochodzą choćby skróty „a.m.” i „p.m.” oznaczające godziny przed- i popołudniowe, zaś XIX wiek to debiut akronimu RIP. 

Trudno więc uznać za uzasadnione kasandryczne wizje, że w związku z rozwojem nowoczesnych środków przekazu wracamy do pisma obrazkowego. Do „wygodnictwa” rzymskich urzędników i średniowiecznych kopistów sporo nam jeszcze brakuje. 




Czytaj także:
10 wyrażeń łacińskich, które po prostu trzeba znać


MŁODZI RADOŚNI LUDZIE

Czytaj także:
„Ale sztos!” – język młodych Polaków. Sprawdź, czy rozumiesz Młodzieżowe Słowa Roku!

Tags:
ciekawostkihistoriainternet
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
1
ŚMIERĆ
Dorota Mazur
Ksiądz, który przeżył śmierć kliniczną: przejście do wieczności j...
2
Fabio Marchese Ragona
O tym, jak sutanna Jana Pawła II zrobiła się całkiem czarna. Opow...
3
Joanna Operacz
Jak pięknie umierać? Nauczy was 6-latek chory na raka
4
KOLĘDA
Jarosław Kumor
Szczęść Boże, czy mogę zapalić? Kolęda z humorem: 8 zabawnych syt...
5
Ksiądz modli się przy ołtarzu
Sergio Argüello Vences
Jezus mnie skarcił, gdy odprawiałem mszę świętą
6
PRIEST WHITE COLLAR
Redakcja
Ksiądz poszedł do spowiedzi, a potem znaleziono go martwego. Pros...
7
BIBLE GLASSES
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [21 stycznia]
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail