Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
czwartek 23/09/2021 |
Św. ojca Pio z Pietrelciny
home iconKultura
line break icon

Wojna polsko-bolszewicka na zdjęciach. Niezwykła wystawa w Warszawie

WYSTAWA WOJNA ŚWIATÓW

© Muzeum Historii Fotografii w Krakowie

Sanitariuszki PTCK przy łóżku żołnierza.

Joanna Operacz - 11.08.20

Jak wyglądali polscy żołnierze walczący sto lat temu w wojnie z bolszewikami? Jakie mundury nosili, jak byli leczeni, co robili w wolnym czasie? To wszystko można zobaczyć na wystawie "Fotorelacje. Wojna 1920" w Muzeum Narodowym w Warszawie.

Sto lat temu fotografia, wynaleziona w latach 30. XIX wieku, była już sztuką rozwiniętą i uznaną. Z jej zalet i perswazyjnej mocy doskonale zdawali sobie sprawę również ci, którzy w 1920 r. zachęcali do obrony Polski przed sowieckim najeźdźcą. Jednak rola rozpowszechnianych wówczas zdjęć jest dzisiaj zdecydowanie niedoceniana (w odróżnieniu np. od roli, jaką odegrały plakaty mobilizacyjne) – zauważają twórcy wystawy.

Takim sławnym zdjęciem była np. fotografia ze zbiorów Warszawskiej Agencji Fotograficznej, przedstawiająca ochotników idących ulicą Białostocką w Warszawie na Dworzec Wileński. W grupie umundurowanych mężczyzn z karabinami można zauważyć czule zbliżoną parę, najwyraźniej zajętą rozmową. Kobieta zapewne odprowadza męża albo innego bliskiego mężczyznę udającego się na front. Zdjęcie było prezentowane w wielu gazetach i na ulotkach.

Wojna polsko-bolszewicka 1920

Na wystawie można zobaczyć także zdjęcia jeńców sowieckich, które były dla świata dowodem na ich humanitarne traktowanie. Wykorzystywała je m.in. niedawno odrodzona polska dyplomacja w rozmowach z przedstawicielami innych państw. Bardzo ciekawe są niepublikowane dotąd fotografie z prywatnego archiwum lekarza Kazimierza Habichta, który walczył z epidemią tyfusu i zgodnie z przysięgą lekarską leczył wszystkich – Polaków i Sowietów, żołnierzy i cywilów. Mówił ponoć, że jego zadaniem jest niewpuszczenie tyfusu do Polski i Europy.

O tym, że takie „burżuazyjne przesądy” były obce dowództwu sowieckiemu, można się przekonać w części wystawy przeznaczonej wyłącznie dla dorosłych. Zdjęcia zamordowanych i okaleczonych ofiar były publikowane wówczas m.in. w prasie.


BITWA WARSZAWSKA

Czytaj także:
Czy Polacy wymodlili zwycięstwo w Bitwie Warszawskiej? 10 faktów, których możesz nie znać…

Żołnierz w spódnicy

W wojnie 1920 r. po raz pierwszy oficjalnie walczyły kobiety. Można je zobaczyć na ok. stu fotografiach – głównie pozowanych portretach pojedynczych i zbiorowych – pochodzących z albumu z dedykacją: „Zacnej i kochanej Komendantce OLK [Ochotniczej Legii Kobiet – przyp. red.], Aleksandrze Zagórskiej”. Ciekawostka – na zdjęciach widać, że w skład munduru żołnierki wchodziła wówczas spódnica!

Na wystawie można zobaczyć wiele innych ciekawych porterów. Są np. żołnierze w odświętnych sytuacjach – zapięci na ostatni guzik i wyprężeni do zdjęć, które potem wysłali rodzinie, dekorowani przez dowódców albo uczestniczący w pogrzebach kolegów. Zgodnie z ówczesną modą fotografie robione w atelier stylizowano niekiedy na portrety malarskie, używano rekwizytów. Ale są też żołnierze uchwyceni podczas codziennych zajęć, takich jak jedzenie albo czyszczenie broni. Ten drugi rodzaj zdjęć ciekawie pokazuje ówczesne zwyczaje i warunki życia. Na wystawie nie znajdziemy jednak zdjęć z pola bitwy, bo ówczesna technika nie pozwalała na uchwycenie takich sytuacji.

Cud nad Wisłą 1920. Filmy

Przekazy dziennikarskie i historyczne mówią, że w obliczu bolszewickiego najazdu polskie społeczeństwo w imponujący sposób zmobilizowało się do obrony. Na wystawie możemy zobaczyć liczne dowody tego pospolitego ruszenia, np. zdjęcia cywilów zajętych ładowaniem nabojów do taśm karabinowych albo rozwieszających plakaty wzywające do walki.

Zachowały się też filmy z tamtych czasów. Na wystawie można zobaczyć fragmenty kronik filmowych i filmów fabularnych: „Dla Ciebie, Polsko” (1920 r.) i „Cud nad Wisłą” (1921 r.) oraz niedawno odrestaurowanego długometrażowego filmu „Polonia Restituta” (1928 r.). Można dzięki nim poczuć atmosferę tamtych dni, ale też zaobserwować różnice między narracją fotograficzną i filmową.

Zdecydowana większość zdjęć na wystawie „Fotorelacje. Wojna 1920” (można ją oglądać w dniach 14 sierpnia-15 listopada) to nie kopie, tylko zdjęcia wywołane sto lat temu. Są dowodem na technologiczne zaawansowanie ówczesnej fotografii i wysoką jakość używanych materiałów. Ciekawe, czy zdjęcia, które dzisiaj robimy (i które chyba najczęściej istnieją wyłącznie w formie elektronicznej), wytrzymają taką próbę czasu?


NAJWAZNIEJSZE WYDARZENIE OSTATNICH 100 LAT

Czytaj także:
Polacy wytypowali najważniejsze wydarzenia stulecia. Wśród nich wybór Polaka na papieża


WNIEBOWZIĘCIE NAJŚWIĘTSZEJ MARYI PANNY W SZTUCE

Czytaj także:
Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny na 15 pięknych obrazach

Tags:
historiawojna
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
TOMASZ TERLIKOWSKI
Małgorzata Bilska
T. Terlikowski: Przy grobie o. Wenantego obiecałem, że jeśli mi p...
2
LA SALETTE
Agnieszka Bugała
Mama płacze w La Salette. Objawienie, które nie jest „modne” i ma...
3
MODLITWA
Michał Lubowicki
„W ten sposób otwiera uszy Boga”. Modlitwa to za mało, by wybłaga...
4
PADRE PIO DEVIL
Gelsomino del Guercio
Pouczająca historia o tym, jak o. Pio wyrzucił diabła z konfesjon...
5
MASS
Aleteia
Czego nie powinieneś robić w czasie mszy, a być może nawet o tym ...
6
Dominika Cicha-Drzyzga
„Oświęcim przy nich to była igraszka…” Witold Pilecki na zdjęciac...
7
Maria Paola Daud
Przed snem odmawiaj tę piękną modlitwę do Madonniny – Mateczki
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail