Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
poniedziałek 18/10/2021 |
Św. Łukasza
Aleteia logo
home iconKultura
line break icon

„Czuję się jak drzewo, które gubi liście”. Poruszający obraz choroby Alzheimera w filmie „Ojciec”

OJCIEC

Rex Features/East News

Joanna Operacz - 13.06.21

Kiedy ogląda się film „Ojciec”, w głowie rodzą się pytania o to, co zrobię, jeśli Alzheimer czy inna choroba dopadnie mnie albo kogoś z rodziny? W powietrzu wisi też niewypowiedziane pytanie o eutanazję.

Wyobraź sobie, że budzisz się w nieznanym mieszkaniu, a obca kobieta mówi ci, że jest twoją córką. To nie fabuła jednej z zakręconych książek Philipa K. Dicka, tylko typowa sytuacja, której doświadcza osoba chora na Alzheimera. Film „Ojciec” (z Anthonym Hopkinsem) pokazuje tę chorobę z punktu widzenia człowieka, który jest nią dotknięty.

Film „Ojciec”

Wszystko zaczyna się od zegarka. Emerytowany inżynier Anthony ma ulubiony zegarek, którego nie może znaleźć. To strasznie irytujące nie wiedzieć, która jest godzina. Zwłaszcza jeśli obudzisz się po drzemce w fotelu i nawet nie wiesz, czy jest ranek czy wieczór. Anthony podejrzewa, że zegarek ukradła opiekunka, i robi jej awanturę.

Tak zaczyna się film „Ojciec”, nakręcony na podstawie sztuki Floriana Zellera, który jest – jak pisze na stronie warszawski Teatr Ateneum – najczęściej granym na świecie współczesnym dramatopisarzem francuskim. W Ateneum również można zobaczyć tę sztukę ze znakomitym Marianem Opanią w roli głównej i zjawiskową, minimalistyczną scenografią, której częścią jest … plastikowa ściana umieszczona (ze względu na pandemię) między sceną a widownią.

Nie jest powiedziane, co dokładnie dolega starszemu panu. Córka zabiera go do lekarki, ale słyszymy tylko strzępek rozmowy, z której wynika, że lepiej nie będzie. Anthony prawdopodobnie ma Alzheimera, czyli schorzenie, z którym boryka się co najmniej jedna na 85 osób. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa odsetek będzie prawdopodobnie większy. Co najmniej równie liczna jest rzesza opiekunów – najczęściej współmałżonków i dzieci.

Znakomity Anthony Hopkins

Pamiętam, jak zaczynała się choroba Alzheimera u mojej babci. Pewnego razu usiadła do obiadu pytając: „A gdzie jest łyżka?”. Łyżka leżała obok talerza. Babcia roześmiała się, zmieszana, i rzuciła jakiś żart. Czasem nie pamiętała, co się działo poprzedniego dnia, ale z zapałem recytowała wiersze po rosyjsku, których nauczyła się jako dziecko w szkole pod sowiecką okupacją.

Kiedy zdarzało jej się coś zapomnieć albo powiedzieć głupstwo, wstydziła się i bała. Chorowała kilkanaście lat, aż do śmierci. Ostatnie dwa lata spędziła siedząc całymi dniami w fotelu i patrząc nieprzytomnym wzrokiem przed siebie. Nie mówiła, nie poznawała nikogo, nie kontrolowała potrzeb fizjologicznych. Była karmiona, ubierana i myta przez syna i synową.

Mówi się – nie wiem, na ile ma to potwierdzenie w badaniach (w sumie: jak to zbadać?) – że na Alzheimera często zapadają ludzie ponadprzeciętnie energiczni, bystrzy, pomysłowi. W przypadku babci to by się zgadzało. Tak samo jest z bohaterem granym przez Hopkinsa, który w lepszych chwilach żartuje, tańczy i poucza otoczenie, że nie życzy sobie być traktowany jak „upośledzony”. Autor sztuki nie oszczędza pokazania także złośliwości, a nawet agresji bohatera, która niestety bywa częścią tej choroby. Anthony mówi przy córce, że jest niezbyt rozgarnięta i bardziej kocha jej młodszą siostrę.

Film „Ojciec”. Doskonały obraz choroby Alzheimera

Główny motyw „Ojca” to konfuzja i strach. To czyni z tego filmu najlepszy znany mi obraz choroby Alzheimera. Wyobraźcie sobie, że wchodzicie do pokoju i widzicie obcego faceta siedzącego na kanapie. Pytacie go, kim jest i co, u licha, tutaj robi. On na to – najwyraźniej zdziwiony – że to jego mieszkanie i że jest waszym zięciem. Ale córka wczoraj mówiła, że rozwiodła się pięć lat temu i że niedługo wyjedzie do Paryża, żeby zamieszkać z innym mężczyzną!

No i mieszkanie przecież jest wasze! Wprawdzie poprzestawiano w nim krzesła i szafy, a nad kominkiem nie ma ważnego obrazu, ale dochodzicie do wniosku, że ktoś szarogęsi się w waszym domu. Po chwili wchodzi córka… i okazuje się, że to jakaś nieznajoma kobieta! Widz zaczyna podzielać podejrzenie starszego pana, że chyba ktoś tu dybie na jego majątek i otoczył go nieznanymi ludźmi robiącymi dziwne rzeczy, żeby zrobić z niego wariata. Niestety, okazuje się, że to jego własny mózg płata mu okrutne figle.

Oglądając film, trudno nie zadać kilku pytań. Nie tylko o to, co zrobię, jeśli kiedyś zacznę postrzegać świat jak filmowy Anthony. Co będzie, jeśli Alzheimer albo inna choroba psychiczna dopadnie kogoś z rodziny? Anne, córka Anthoniego, z bólem decyduje się oddać go do domu opieki. Ale w filmie pojawia się też bohater (nie do końca wiadomo, kim jest), który zadaje mu wstrętne pytania i bije go. W powietrzu wisi też niewypowiedziane pytanie o eutanazję. Czy dostrzegę człowieka w człowieku, który stał się kimś całkiem innym?

Tags:
filmojciec
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia ukazuje się w siedmiu językach: angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, portugalskim, polskim i słoweńskim.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś świętujemy...




Top 10
1
SNOWFLAKE
Joanna Operacz
Pokolenie płatków śniegu. Każdy jest wyjątkowy, wszyscy (zbyt) de...
2
CARLO ACUTIS, CIAŁO
Redakcja
Czy ciało Carla Acutisa jest nietknięte? I czy został pochowany w...
3
NEWBORN BABY
Joanna Operacz
10 rzadko spotykanych imion dla dziewczynki
4
FATIMA
Agnieszka Bugała
Fatima, rozmowy pastuszków z Maryją i jedno jej zdanie o czyśćcu,...
5
MARIAN MARKIEWICZ
Anna Gębalska-Berekets
„Marianku, a ostrzygłbyś mnie, żebym jakoś na tym konklawe wygląd...
6
JERZY BIELECKI
Dominika Cicha-Drzyzga
Miłość za drutami. Uciekli z Auschwitz, spotkali się po 39 latach
7
MĘKA JEZUSA
Joanna Operacz
Jaka modlitwa podoba się Jezusowi? Św. Faustyna pisze o tym w „Dz...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail