Aleteia
sobota 24/10/2020 |
Św. Antoniego Marii Clareta
Wiedziałeś o tym?

Black Friday: Poznaj psychologię, którą wykorzystują sprzedawcy

PSYCHOLOGIA SPRZEDAŻY

Shutterstock

Rafał Urbanowicz - publikacja 23.11.18

„Czarny piątek”, czyli następny dzień po Święcie Dziękczynienia to najważniejszy dzień handlowy w USA. Słynne są zdjęcia z otwarcia tego dnia sklepów, gdzie tłum szturmuje półki z towarem w mniej lub bardziej okazyjnych cenach.

Dla niektórych szaleństwo okazało się dosłownie zabójcze. Prawie co roku zdarzają się przypadki zadeptania (niekiedy również śmiertelne) zarówno klientów, jak i pracowników, którzy mają niezbyt przyjemny obowiązek otworzyć tego dnia drzwi. Dantejskie sceny dzieją się również przed otwarciem – zdarzały się przypadki bijatyk albo nawet strzelanin z powodu konfliktu o parking bądź miejsce w kolejce. Nagminne jest również wyrywanie towaru z rąk czy zabieranie go z wózków innych klientów.

Psychologia zakupów w Black Friday

Choć tradycja wielkich zakupów w Czarny Piątek ma zaledwie kilkadziesiąt lat, stała się już przedmiotem zainteresowania psychologów i socjologów, którzy zastanawiają się co sprawia, że normalni na co dzień ludzie potrafią się raz do roku zachowywać jak horda barbarzyńców.

W tym przypadku, podobnie jak w wielu innych przypadkach ludzkich irracjonalnych postępowań, przydatna jest koncepcja błędów poznawczych. Są to pewne skrzywienia, którymi obarczone jest postrzeganie każdego z nas. Sprawiają one, że rzeczywistość zazwyczaj nie jawi nam się tak, jak powinna i „z automatu” wtłaczana jest w pewne ramki, które ją zniekształcają.




Czytaj także:
Wybierz postać z drzewa, a dowiesz się, kim jesteś!

Jednym z takich błędów jest lęk przed przed pominięciem/przegapieniem. Chodzi o to, że człowiek w sytuacji gdy dowiaduje się, że jakaś okazja powtórzy się nieprędko (albo nigdy), nagle zupełnie zmienia do niej podejście. Coś, co normalnie skwitowalibyśmy krótkim „no… okej…”, wydaje się naprawdę wielkim wydarzeniem.

Dużo lepszym niż Black Friday przykładem będą tu różnego rodzaju obserwacje astronomiczne. Raz na jakiś czas media donoszą o zjawisku które zdarza się raz na XYZ lat, aby potem pokazać tłumy ludzi wgapione w niebo. Wszyscy nagle zainteresowali się astronomią? Nie, wielu z nich najprawdopodobniej nie bardzo wie, o co w ogóle chodzi, ale, że to że coś dzieje się „raz na XYZ lat” to „trzeba zobaczyć”. Tym bardziej skoro Czarny Piątek „jest tylko raz w roku”, to „trzeba kupić”.

Podobnie działa efekt niedoboru, czyli posiadanie świadomości, że jakiś produkt jest dostępny jedynie w ograniczonej edycji. Czasami próba wykorzystania tego zjawiska przez sprzedawców przybiera iście kabaretowe formy (limitowana edycja chusteczek do nosa? Biorę!) jednak w Czarny Piątek widać jej moc z całą okazałością. Oferta kupna smartfona przecenionego do ceny kilku dolarów albo konsoli do gier za 2% pierwotnej wartości działa na wyobraźnię, a sklep zawsze oferuje jedynie kilka sztuk towaru w okazyjnej ofercie.


Priests at the Bar

Czytaj także:
7 kleryków poszło do baru. Najpierw ich wyrzucono, potem nazwano piwo na ich cześć

Black Friday: czy to się opłaca?

No właśnie, ale w jaki sposób opłaca się właścicielom sklepów oddać kilka sztuk telefonów, konsol czy laptopów de facto za darmo? Tu pojawia się kolejny błąd poznawczy: efekt utopionych kosztów. Im więcej poświęciliśmy środków w danym przedsięwzięciu, tym bardziej będziemy skłonni brnąć w to dalej. Ilu spośród setek osób czatujących pod sklepami w wielogodzinnej kolejce, w środku nocy, w listopadzie dopadnie telefon za złotówkę? Kilka. Ale ci wszyscy marznący godzinami ludzie, którym nie udało się skorzystać z faktycznej okazji nie odejdą z pustymi rękami. Skuszą się na promocję lub „promocję” etui przecenionego z 49,99 na 49,50. No bo „skoro tyle się nastałem, to grzech przecież czegoś nie kupić!”.

A poza tym, nawet jeśli to na nas nie działa, to ciągle jest szansa, że staniemy w czarnopiątkowej kolejce… bo tak się robi. Społeczny dowód słuszności sprawia, że skoro wszyscy stoją, to i my postoimy. I można sobie z tego owczego pędu żartować, ale szczerze: ilu z nas mając do wyboru sklep internetowy, pod którym jest multum pozytywnych opinii, a taki który nie ma ich wcale wybierze ten drugi w przypadku, gdy wszystkie inne czynniki (cena, czas dostawy itp.) są takie same?

No właśnie. W przypadku błędów poznawczych warto pamiętać o tym najważniejszym: efekcie ślepej plamki, który co prawda pozwala nam łatwo dostrzegać błędy poznawcze u innych… ale bardzo to utrudnia, gdy chodzi o nas samych.




Czytaj także:
Jak rozbroić histerię dziecka za pomocą jednego pytania?

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
ciekawostkinaukapsychologia
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
RĄCZKA NIEMOWLAKA
Marta Brzezińska-Waleszczyk
Byłam świadkiem 45 minut życia. To była lekcj...
Katolicka Agencja Informacyjna
Papież: „To najgorsza zniewaga, jaką można wy...
MASS,YOUNG CHILD
Anna O'Neil
List do rodziców, którzy zabierają na mszę sw...
Philip Kosloski
5 świętych, których ciała nie uległy rozkłado...
OJCIEC SERAFIM
Łukasz Kobeszko
Przepięknie śpiewa i modli się w języku Jezus...
Bluźniercze graffiti na murze kościoła
Lucandrea Massaro
Wypisali proaborcyjne grafitti na kościele. R...
BEZDOMNY JEZUS
Katolicka Agencja Informacyjna
Wezwali policję do bezdomnego, a tam Jezus
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail