Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
środa 02/12/2020 |
Bł. Rafała Chylińskiego
home iconWiedziałeś o tym?
line break icon

Sokrates. Zaczepiał ludzi i pytał: "co to jest dobro?"

SOKRATES

Dimitrios | Shutterstock

Rafał Urbanowicz - 16.12.19

Jego filozofię można streścić w dwóch zdaniach: „poznaj samego siebie” i „troszcz się o samego siebie”. Przed wami pierwszy odcinek naszego filozoficznego cyklu.

Sokrates swego czasu został wskazany przez wyrocznię w Delfach jako najmądrzejszy człowiek. Początkowo odrzucał ten pogląd: ani nie czuł się biegły w dominującej przed nim filozofii przyrody, ani nie był wytrawnym politykiem, a także nie posiadł specjalizacji w żadnej sztuce. Ale po jakimś czasie filozof doszedł do wniosku, że wyrocznia jednak ma rację: jego mądrość polegała na świadomości własnej niewiedzy i poczuciu potrzeby ciągłego poszukiwania prawdy. Tym przewyższał „mędrców”, którzy myśleli, że pozjadali wszystkie rozumy, przez co gnuśnieli w błędnych poglądach.

Filozofia jako styl życia

Takie podejście do tematu mądrości sprawiało, że dla Sokratesa filozofia była tak naprawdę przejawem pewnej postawy wobec życia. Poszukiwanie mądrości było celem samym w sobie. Według Sokratesa wszelkie zło jest wynikiem niewiedzy i krzywdzi tego, który je zadaje. Dlatego też, gdy został niesłusznie skazany na śmierć, nie korzystał z wielu furtek, które pozwoliłyby mu uniknąć wyroku. Uważał, że jego oprawcy są w dużo gorszej sytuacji, popełniając swój błąd, a on korzystając z forteli sądowych lub uciekając z kraju, sprzeniewierzyłby się prawu, choć wiedział, że tak robić nie wolno.

Dosyć… irytująca metoda dociekań

Brak sympatii Ateńczyków wobec Sokratesa można jednak zrozumieć, gdy przyjrzymy się metodzie, jaką się posługiwał. Filozof chodził po mieście i zaczepiał ludzi, mówiąc, że czegoś nie rozumie: na przykład co to jest dobro. Gdy zagajony mieszkaniec udzielał mu odpowiedzi, Sokrates brnął dalej i dociekliwymi pytaniami pokazywał, że odpowiedź, jaką uzyskał nie jest prawidłowa i trzeba ją doprecyzować. Po kilku takich pytaniach kompletnie konfudował rozmówcę, który, jak łatwo się domyślić, zadowolony nie był i z zepsutym humorem szedł w swoją stronę.

Poznaj samego siebie!

Ale Sokrates swoje dyskusje prowadził w jak najbardziej szczytnych celach. Uważał, że tylko odrzucenie złudnych mniemań może pozwolić dojść do prawdziwej wiedzy. Ta specyficzna metoda wynikała z jego filozofii: nie mógł w normalny sposób nauczać innych (jak miał to zrobić, skoro uważał, że nic nie wie?), ale mógł sprowokować kogoś do samodzielnego myślenia. Porównywał się do położnej, która sama nie jest w stanie urodzić dziecka, ale może przy porodzie pomóc.

Człowiek jako jego dusza

Żeby łatwiej to zrozumieć, musimy pojąć, że Sokrates jako pierwszy w dziejach Europy uważał duszę jako jakieś osobowe „ja”, jako ludzką świadomość. Jego filozofię można streścić w dwóch zdaniach: „poznaj samego siebie” i „troszcz się o samego siebie”. Nie chodziło mu jednak o troskę nad swoim ciałem, lecz nad duszą właśnie. Stąd Sokrates wolał zginąć niż naruszyć swoje wewnętrzne zasady, bo w jego mniemaniu było to gorsze niż śmierć ciała.

Warto zwrócić uwagę, że ewentualna wiara filozofa w nieśmiertelność duszy jest co najmniej przedmiotem kontrowersji. Jednak nie jest to chyba kwestia najważniejsza. Dla Sokratesa zgodność z własnym sumieniem była dobrem samo w sobie tak cennym, że kwestia ewentualnego zbawienia była dla niego drugorzędna.

Źródło: Reale – Historia filozofii starożytnej t. 1




Czytaj także:
Wielcy filozofowie, których Kościół wyniósł na ołtarze


FILOZOFIA CHODZENIA

Czytaj także:
Spacer, włóczęga, pielgrzymka… Na czym polega „Filozofia chodzenia”?

Tags:
ciekawostkifilozofia
Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
Katolicka Agencja Informacyjna
Papież mianował nowych kardynałów. Wspólnie o...
PIOTR PAWLUKIEWICZ
Salve NET
Ks. Pawlukiewicz: w Adwencie musimy się oducz...
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [30 listopa...
Redakcja
12 cudów mocy mszy świętej
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [28 listopa...
GABRYSIA, KLARA, ROBERT
Dominika Cicha
Przynoszę chorej żonie Pana Jezusa w komunii....
Otwarte Pismo Święte na deskach
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [1 grudnia]
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail