Aleteia logoAleteia logo
Aleteia
piątek 30/10/2020 |
Bł. Benwenuty Bojani
home iconStyl życia
line break icon

Józef Orwid - jeden z najpopularniejszych artystów międzywojnia. Zginął za Ojczyznę

źródło: podkarpackahistoria.pl

Iwona Flisikowska - publikacja 23.08.20

Józef Orwid podzielił los wielu wybitnych artystów, takich jak Franciszek Brodniewicz czy Krzysztof Kamil Baczyński, którzy stali się ofiarami II wojny światowej. Aktor zginął w czasie Powstania Warszawskiego, na skutek wybuchu bomby zegarowej, umieszczonej w niemieckim czołgu-pułapce na warszawskiej Starówce. Razem z słynnym aktorem zginęło 300 osób.

Józef Orwid, a właściwie rodowe nazwisko brzmiało Kotschy, w okresie międzywojennym był jednym z najbardziej popularnych aktorów polskiego kina. Można powiedzieć, że w latach 30-tych występował w każdym znanym filmie.

Artysta już od wczesnych lat przejawiał uzdolnienia teatralne. Po skończeniu gimnazjum zamieszkał w Krakowie. Jako nastolatek zadebiutował na scenie krakowskiego Teatru Nowego, po raz pierwszy pod pseudonimem artystycznym Orwid.

Młody aktor występował w Teatrze Ludowym i Teatrze imienia Słowackiego, a także w Teatrze Nowym we Lwowie. Następnym etapem kariery był wyjazd do Warszawy, gdzie zwrócił na siebie uwagę producentów filmowych. Był ulubieńcem publiczności, występując w popularnych i lubianych rewiach i kabaretach takich jak Qui Pro Quo, Cyrulik Warszawski, Wielkia Rewia, czy Stańczyk. Publiczność i krytyka teatralna ceniła aktora za jego charakterystyczne role w „Weselu” (postać Żyda), „Kariothu” (Judasza), „Rewizorze” (Osip) czy „Pięknej Helenie” (Menelaus).

W wieku 41 lat, w 1933 roku zadebiutował w filmie: podbił serca publiczności odtwarzając drugoplanową rolę notariusza Alojzego w filmie „10 % dla mnie”. Od tego momentu jego kariera zaczęła się świetnie rozwijać. Choć grał role drugoplanowe, były to kreacje charyzmatyczne, zapadające w pamięć i wzbudzające ogromną sympatię przedwojennych miłośników filmów. Aktor stał się odtwórcą charakterystycznych postaci w ówczesnych produkcjach filmowych.

Józef Orwid grał u boku największych gwiazd międzywojennego kina: Eugeniusza Bodo, Jadwigi Smosarskiej czy Adolfa Dymszy. A grywał bardzo wiele. Jego filmografia obejmuje prawie 40 filmów w czasie 7 lat. Potrafił jednocześnie grać w kilku filmach. W debiutanckim 1933 roku, poza wspomnianą rolą notariusza w „10 % dla mnie” wystąpił jeszcze w takich filmach jak „Każdemu wolno kochać” czy „Romeo i Julcia”.

W kolejnych latach aktor spędzał czas od rana do wieczora na planie filmowym. Stworzył niezapomniane kreacje w takich przedwojennych przebojach jak „Antek policmajster”,„Dodek na froncie”, „Pani minister tańczy”, „Królowa przedmieścia”, „Paweł i Gaweł” czy „Szczęśliwa trzynastka”. Tylko w 1937 roku jego nazwisko pojawiło się na czołówkach ośmiu filmów, a rok później dziewięciu!

Orwid w Powstaniu Warszawskim

Najbardziej dramatycznym okresem w jego życiu był czas okupacji niemieckiej. Niestety w przeciwieństwie do wielu innych aktorów nie zdecydował się na rezygnację, czy też nie mógł z jakiś powodów zrezygnować z gry w oficjalnych, okupacyjnych teatrach, przez co spotkał się z krytyka sporej części środowiska artystycznego, bojkotującego oficjalną scenę.

W początkowym okresie okupacji jego nazwisko pojawiło się w filmach puszczanych w oficjalnych kinach. Niemcy zgodzili się na projekcję takich filmów jak „Sportowiec mimo woli”, „Złota maska”, „Ja tu rządzę” czy „Przez łzy do szczęścia”.

Niektórzy jego koledzy, jak chociażby Adolf Dymsza, za grę w oficjalnych okupacyjnych teatrach zapłacili po wojnie ostracyzmem środowiska, czy też czasowym zakazem gry lub nieobecnością na afiszach. A aktor Igo Sym został ogłoszony zdrajcą i poniósł  śmierć z rąk podziemia za zdradę. Trzeba podkreślić, że Orwid nie występował w produkcjach jawnie propagandowych.

Józef Orwid podzielił los wielu wybitnych artystów, takich jak Franciszek Brodniewicz czy Krzysztof Kamil Baczyński, którzy stali się ofiarami II wojny światowej. Aktor zginął w czasie Powstania Warszawskiego na skutek wybuchu bomby zegarowej, umieszczonej w niemieckim czołgu-pułapce na warszawskiej Starówce. Razem z słynnym aktorem zginęło 300 osób.


KAZIMIERZ JUNOSZA STĘPOWSKI

Czytaj także:
Kazimierz Junosza-Stępowski – najbardziej tajemniczy aktor kina przedwojennego


TADEUSZ FIJEWSKI

Czytaj także:
Tadeusz Fijewski – przedwojenny aktor, który doświadczył, co znaczy „oddawać życie za drugiego”

Wesprzyj Aleteię!

Jeśli czytasz ten artykuł, to właśnie dlatego, że tysiące takich jak Ty wsparło nas swoją modlitwą i ofiarą. Hojność naszych czytelników umożliwia stałe prowadzenie tego ewangelizacyjnego dzieła. Poniżej znajdziesz kilka ważnych danych:

  • 20 milionów czytelników korzysta z portalu Aleteia każdego miesiąca na całym świecie.
  • Aleteia jest aktualizowana codziennie i publikowana w ośmiu językach: po francusku, angielsku, arabsku, włosku, hiszpańsku, portugalsku, polsku i słoweńsku.
  • Każdego miesiąca nasi czytelnicy odwiedzają ponad 50 milionów stron Aletei.
  • Prawie 4 miliony użytkowników śledzą nasze serwisy w social mediach.
  • W każdym miesiącu publikujemy średnio 2 450 artykułów oraz około 40 wideo.
  • Cała ta praca jest wykonywana przez 60 osób pracujących w pełnym wymiarze czasu na kilku kontynentach, a około 400 osób to nasi współpracownicy (autorzy, dziennikarze, tłumacze, fotografowie).

Jak zapewne się domyślacie, za tymi cyframi stoi ogromny wysiłek wielu ludzi. Potrzebujemy Twojego wsparcia, byśmy mogli kontynuować tę służbę w dziele ewangelizacji wobec każdego, niezależnie od tego, gdzie mieszka, kim jest i w jaki sposób jest w stanie nas wspomóc.

Wesprzyj nas nawet drobną kwotą kilku złotych - zajmie to tylko chwilę. Dziękujemy!

Tags:
aktorpowstanie warszawskie
Modlitwa dnia
Dziś wspominamy świętego...





Top 10
Philip Kosloski
5 świętych, których ciała nie uległy rozkłado...
Theresa Aletheia Noble
Dobra spowiedź. 10 cennych rad od księży
Mathilde de Robien
Imiona, które noszą w sobie pieczęć Boga. Moż...
PAPIEŻ PRZYTULA CHOREGO MĘŻCZYZNĘ
Marine Soreau
„Papież nie bał się mnie objąć”. Opowieść czł...
KOBIETA NA POLU
Redakcja
Cytat z Biblii dla ciebie na dziś [26 paździe...
ST JOSEPH,THE WORKER CARPENTER, JESUS,CHILDHOOD OF CHRIST
Philip Kosloski
Ta starożytna modlitwa do św. Józefa podobno ...
ABORCJA
Michał Lubowicki
Twoja wiara nie ma nic do rzeczy w kwestii ab...
Zobacz więcej
Newsletter
Aleteia codziennie w Twojej skrzynce e-mail